Hafif, ucuz, güçlü ve pratik olmaları nedeniyle mutfakta; saklama kaplarından spatulalara, tabaklardan tencerelere kadar pek çok alanda plastiklerin kullanıldığına dikkat çeken Beslenme ve Diyet Uzmanı Tuğçe Otomobilli, “Bu noktada karşımıza çıkan kavram plastisite yani plastikleşmedir. Plastisite, plastik eserlerin içeriğinde bulunan kimi kimyasalların vakitle ve bilhassa ısı tesiriyle besine geçmesi durumudur. Plastikler sanıldığı üzere tek bir unsurdan oluşmaz; esneklik, dayanıklılık ve biçim verilebilirlik kazandırmak için çeşitli kimyasallar eklenir” dedi.
Sıcak çorbanın plastik kaba konması, mikrodalgada plastik kap kullanımı yahut plastik spatula ile sıcak tencerenin karıştırılmasının kimyasal sızıntıyı kat kat artıracağını kaydeden Otomobilli, “En sık karşılaşılan kimyasalların BPA (Bisfenol A), BPS ve BPF (BPA yerine kullanılan misal maddeler), Fitalatlar, Stiren ve PFAS (sonsuz kimyasallar) olduğunu söyledi.
Arabalı, “Bu unsurların büyük bir kısmı endokrin bozucu olarak tanımlanır; yani hormon sistemini taklit edebilir, baskılayabilir ya da istikrarını bozabilir. Bilhassa mutfakta risklidirler. Zira; sık sık yüksek ısıya maruz kalırlar, yağlı ve asidik besinlerle temas ederler, uzun müddetli saklama yapılır, çizilme ve eskime ile kimyasal geçiş artar. Bilhassa sıcak çorbanın plastik kaba konması, mikrodalgada plastik kap kullanımı yahut plastik spatula ile sıcak tencerenin karıştırılması, kimyasal sızıntıyı kat kat artırır” ikazında bulundu.
Uzun mühlet düşük dozda maruz kalınan plastik kaynaklı kimyasalların neden olabileceği sıhhat sıkıntılarını sıralayan Otomobilli, “Hormonal dengesizliklere, infertilite ve adet düzensizliklerine, insülin direnci ve obeziteye, tiroid işlev bozukluklarına, erken ergenlik ve meme-prostat üzere kanser cinslerine neden olabilir. Bilhassa bebekler, çocuklar, hamileler ve emziren anneler için daha yüksek risk taşır” dedi.
“YANLIŞ MATERYAL SEÇİMİ, EN SAĞLIKLI YEMEĞİ BİLE RİSKLİ HALE GETİREBİLİR”
Tencere ve mutfak araçlarının sırf pişirme aracı olmadığını vurgulayan Otomobilli, “Aynı vakitte yediğimiz besinin kimyasal içeriğini direkt etkiler. Yanlış materyal seçimi, en sağlıklı yemeği bile riskli hale getirebilir. Bilhassa granit ve teflon (PTFE Kaplama) eserler çizildiğinde, yüksek ısıya maruz kaldığında toksik gaz ve parçacık açığa çıkabilir. Silikon eserlerde inançlı kabul edilir lakin düşük kaliteli silikonlar kimyasal salınım yapabilir. Bunların yanı sıra eski, çizilmiş plastik kaplar, melamin tabaklar (ısıda formaldehit salar), alüminyum tencereler (özellikle asidik gıdalarla) ve tek kullanımlık plastik tabak- bardaklardan uzak durulmalıdır” tabirlerini kullandı.
Plastik yerine mutfakta cam saklama kapları, fırın kapları ve cam su şişelerinin tercih edilmesini söyleyen Otomobilli, “Borosilikat cam bilhassa ani ısı değişimlerine karşı daha sağlamdır. Döküm tencereler, paslanmaz çelik eserler, kaplama olmayan seramikler de tercih edilebilir” dedi.
“ISI İLE TEMAS EDEN ALANLARDA PLASTİKTEN UZAK DURMAK EN DEĞERLİ ADIMDIR”
Plastik saklama kabı yerine camın, streç sinema yerine balmumlu bezin, plastik su şişesi yerine cam şişe yahut çelik termosların, plastik doğrama tahtası yerine cam yahut çelik kullanılmasının kimyasal maruziyeti önemli biçimde azaltacağını söyleyen Otomobilli, “Plastiklerin büsbütün hayatımızdan çıkması mümkün olmasa da, ısı ile temas eden alanlarda plastikten uzak durmak en değerli adımdır” dedi.
Sağlıklı beslenmenin sırf yediklerimizden ibaret olmadığına dikkat çeken Otomobilli, “Yemeğimizi neyin içinde pişirdiğimiz ve sakladığımızda beslenme ile ilgilidir. Uzun vadede hormon sıhhatini korumak, kronik hastalık riskini azaltmak ve bilhassa çocukları korumak için mutfakta daha şuurlu tercihler yapmak büyük kıymet taşır” diye konuştu.
