Birlik ve Dayanışma Sendikası (BDS) tam 3 yıl evvel 11 kenti etkileyen ve tüm ülkeyi hüzne boğan Kahramanmaraş merkezli sarsıntıların yıldönümünde bölgeyi ziyaret etti. Adıyaman, Kahramanmaraş ve Hatay’da incelemelerde bulunan BDS Genel Lideri Dr. Ahmet Mehlepçi deprem bölgesindeki sıhhate erişim meselelerine ait gazetemiz Cumhuriyet’e özel açıklamalarda bulundu.
DEPREMZEDE DUŞ ALMAK İÇİN 18 KM YOL KAT EDİYOR
Birçok konteynerin yalıtımsız ve makûs izolasyonlu olduğu için kışın soğuk, yazın çok sıcak olduğunu belirten Mehlepçi, “Yağmurda konteynerlere su sızdığı raporlara da yansıyor. Nem ve küf oluşumu, yetersiz hijyen şartları sıhhat riski oluşturuyor. Konteynerin küçük olması ve havalandırma eksikliği nemi artırıyor; uzun vadede teneffüs ve öbür sıhhat meselelerine yol açabiliyor. Öğrenciler için konteyner şartlarında eğitim almak güç. Sık elektrik kesintisi, internet meseleleri sıcak yahut çok soğuk hava öğrencilerin ders çalışmasını zorlaştırıyor. Çoklukla uygun bir çalışma alanı bulunmuyor. Önemli sıhhat problemleri olan yahut engelli bireylerin konteyner kentlerde duş, tuvalet üzere temel gereksinimlere erişmek için uzun uzaklıklar kat etmesi gerektiği haberlerde de yer aldı. Örneğin bir engelli depremzede duş almak için 18 km yol katettiğini söylüyor” tabirlerini kullandı.
‘HIRSIZI, HAPÇISI BU KONTEYNERLERİ MESKEN TUTMUŞ’
Hastanelerin ve Aile Sıhhati Merkezlerinin (ASM) son durumuna ait konuşan Mehlepçi, Hatay Eğitim Araştırma, Defne ve Mustafa Kemal Üniversite Hastanelerinin Hatay’da faal olarak çalıştığını belirtti. Mehlepçi; Adıyaman, Kahramanmaraş ve Hatay bölgesinde 1. basamak sıhhat hizmetlerine erişimin çok güç şartlarda gerçekleştiğini söyledi. Sıhhat hizmeti alanlar açısından da verenler açısından da fiziki ve ruhsal kaidelerin kâfi olmadığını söz eden Mehlepçi, “Birçok bölgede ASM binaları bitirilemediği üzere inşaatları yarım halde yazgısına terk edilmiş. ASM çalışanları hâlâ 3 yılın sonunda konteynerlerde hizmet veriyor. Tavanı akan, tabanından su alan, bu nedenle içerisi kokan bu konteynerlerde tuvalet yok. Bekleme alanları yok, kimilerinde dışarıya konulan branda çekilerek, şemsiye konularak iptidai usullerle bekleme alanı oluşturulmaya çalışılmış. Hırsızı, hapçısı bu konteynerleri mesken tutmuş, hasta için de hizmet veren için de emniyetli alanlar değil. Yangın açısından da emniyetli değil. Konteynerlerde elektrik çarpması, elektrik tesisatına bağlı yangın riski üzere önemli tehlikeler mevcut” dedi.
‘ASM’LER İÇİN YER AYRILMAMIŞ’
Hasta mahremiyetinin korumadığına dikkat çeken Mehlepçi, “21 metrekarelik alanda iki doktor, iki hemşire ve hasta ile hasta yakınları tıpkı anda muayene süreci geçiriyor. Bir ASM’de günde ortalama 60–70 poliklinik yapılmakta; aşı, izlem, kanser taraması, denetim ve danışmanlık hizmetleriyle birlikte günlük 200–250 kişi giriş çıkış yapmaktadır. İki doktor ve iki hemşirenin tıpkı anda çalıştığı konteynerlerde bu sayı günlük yaklaşık bin bireye ulaşmaktadır. Bu yoğunluk karşısında konteynerlerin fizikî olarak dayanması da mümkün değil. Adıyaman’da 12 aile sıhhati merkezinin yüzde 90’ının inşaatı bitmiş klimaları, camları takılmış seramikleri yapılmış. Lakin 3-4 aydır bu halde yazgısına bırakılmış durumda beklerken, oradaki ebe doktor ve hemşireler su ve çamur içinde konteynerlarda çalışıyor… Arkadaşlarımız bu durumdan çok yorulmuş. Emekli olan oluyor, istifa eden ediyor. Hiçbir şey yapamayıp çalışanların da motivasyonları çok bozuk. ASM’lerin iş yükü çok fazla, bu da sıhhat hizmeti alacak olanların da beklemesine neden oluyor. ASM’ler nüfus tabanlı çalışmasına karşın, zelzele sonrası nüfusun daima hareket hâlinde olması nedeniyle kendilerine kayıtlı olmayan hastalara da hizmet vermek zorunda…
Aile planlaması yok, HPV taraması için uygun oda ve ekipman yok, kolon kanseri için kit yok. Üç yıl boyunca bu ASM’leri ziyaret eden, meseleleri yerinde gören çözmeye çalışan, çözen tek bir yönetici olmamış. Hatay’da TOKİ tarafından yapılan konut alanlarında ASM’ler için rastgele bir yer ayrılmamış. Keskincik’te aile doktoru olmadığı ve yaklaşık üç yıldır çocukların aşılarının yapılmadığı tezleri bulunuyor” dedi.
‘TETİKTE OLMA HALİ SÜRÜYOR’
Bölge halkının posttravmatik gerilim bozukluğunu hâlâ yaşadığını ve umutsuz olduğunu söyleyen Mehlepçi, “Bölge halkı barınma ve beslenmeyi hallediyorsa gerisini neredeyse sorgulamayı bırakmış. Lakin meslektaşlarımız; uyku bozuklukları, kaygı reaksiyonları, tetikte olma halinin sürdüğünü tabir ediyor. Sarsıntısı yaşayanlarda uykuya dalma zahmeti, sık uyanma, kabuslar ve daima tetikte olma hali yaygın… Ergenlerde geleceğe dönük telaşlar olduğu beyan ediliyor. Yıkılan konutlar, uzun süren tekrar inşa süreçleri ve garantisiz konut şartları gerilim nedenlerini artırırken, sıhhat sistemindeki kapasite sınırlılıkları ve sosyoekonomik zorluklar ruhsal takviye hizmetlerine ulaşımı zorlaştırabiliyor” değerlendirmesinde bulundu.
