Robotların insan düzeyinde hareket edebilmelerini yavaşlatan birtakım faktörler var.
En temel problem, gerçek dünyadaki kaos. Laboratuvarda kusursuz görünen, taklalar atan bir robot; ışık açısı değişince, taban biraz kayganlaşınca, objelerin yeri değişince yahut ortaya bir cisim girince bocalayabiliyor. Simülasyonlarda öğrendiklerini sokağa ve meskene taşımak hâlâ güç. Bu yüzden mühendisler, robotlar gerçek hayatta çuvallamasın diye “dijital ikizler” ve sürprizli senaryolarla onlara sanal ortamda inançlı bir formda binlerce sefer yanılgı yapıp öğrenmeyi öğretiyorlar.
İkinci büyük mani ise data. Bugün sohbet ettiğimiz yapay zekâlara internetteki milyarlarca cümleyi okutmak kolay lakin bir robota fizikî dünyada “milyarlarca defa kapı kolu tutmayı” denetmek hem çok maliyetli hem de uzun bir iş. Bilim insanları devayı farklı robotlardan toplanan deneyimleri ortak bir havuzda birleştirmekte ve “yapay veri”lerle eğitimi hızlandırmakta arıyorlar.
Üçüncüsü ise maharet ve genelleme konusu. Bugün birçok robot tek bir işin uzmanı; ortam değişince tekrar ayar istiyorlar. Halbuki bizim hayalimizdeki o dadılık yapan, kahve pişiren makineli adamlar için hem gördüğünü anlayıp aksiyona döken daha genel bir zekâya, hem de daha hassas tutuş sağlayan ellere ve daha güçlü bataryalara muhtaçlık var.
Son olarak iş dönüp dolaşıp güvenliğe geliyor. Robotun beşerle omuz omuza çalışması için kusur hissesinin sıfıra yakın olması lazım. Yani problem yalnızca robotu yürütmek değil; onu gerçek hayata, inançla ve sürdürülebilir halde “yerleştirmek”.
100 yıl öncesinin “madenden yapılmış makine adamlarına” kıyasla hayli farklı bir noktada olduğumuz kesin. Önümüzde hâlâ aşılması gereken kuvvetli birkaç viraj daha var üzere görünüyor. Lakin tahminimce önümüzdeki yıllarda bu alanda inanılmaz gelişmeler olacak ve 2030’larda insansı robotlarla sokaklarda müsabakaya başlayacağız.
