‘Menopozu saklıyorsanız, ihtiyacınız olan yardımı alamıyorsunuz demektir’

Kasım ayında LinkedIn hesabımda beyin sisiyle ilgili bir not paylaştım.

Notu yaklaşık 10 dakikada yazdım.

Yirmi yıllık mesleğimde birinci defa, menopoz öncesi devrin neden olduğu beyin sisi yüzünden canlı yayında not kullanmak zorunda kaldığımı anlattım.

Çok fazla cevap beklemiyordum.

Şaşırtıcı bir halde, bu durum ülke çapında bir tartışma başlattı.

Harika dayanak bildirileri aldım.

LinkedIn’de yaklaşık 400 yorum ve onlarca özel bildiri aldım.

Konuyla ilgili BBC’nin internet sitesindeki bir yazının altına da yüzlerce ileti bırakıldı.

Birçoğu misal çizgideydi.

Gündeme getirdiğim için beni “cesur” ilan ediyor ya da beyin sisini “normalleştirdiğim” için bana teşekkür ediyorlardı.

O vakitler kendimi bilhassa bahadır (ya da normal) hissetmedim ancak bu olay bana, neredeyse nüfusun yarısını hayatlarının bir devrini etkilemesine karşın perimenopoz ve menopoz belirtilerinin ne kadar utanca ve damgalanmaya yol açtığını gösterdi.

Oprah Winfrey ve Halle Berry üzere Hollywood yıldızları, Davina McCall ve Lorraine Kelly üzere televizyon sunucuları da menopoz tecrübelerini ve tesirlerini kamuoyu önünde anlattılar.

Gwyneth Paltrow ise 2018’de menopozun “yeniden tanımlanması” davetinde bulunmuştu.

İngiltere’deki University College London tarafından ekim ayında yayımlanan ve yaklaşık 1600 bayanın katıldığı bir ankete nazaran, bayanların %75’inden fazlası menopoz hakkında gereğince bilgi sahibi olmadıklarını düşünüyor.

Bu da bir sorun olduğunu gösteriyor.

Dahası, birçok bayan menopozla ilgili hâlâ damgalanmış hissettiklerini ve bu mevzuda açıkça konuşamadıklarını söylüyor.

Sosyal siyaset alanında uzmanlaşmış 60’lı yaşlarında bir akademisyen bayan bana, bayan meslektaşlarının yanında “menopoz anlarıyla” dalga geçmeye başladığını söyleyen bir ileti gönderdi.

Ancak bunun, bilhassa uzmanlık alanındaki birtakım tabirleri unuttuğunda hâlâ “utanç verici” olduğunu da ekledi.

Fakat belirtileri gizlemek epeyce yorucu olabiliyor.

İngiliz Menopoz Derneği’nde pratisyen doktor ve sertifikalı menopoz uzmanı Fionnuala Barton, “Kadınların karşılaştığı zorlukları gizlemek yahut telafi etmek için harcadığı güç, birden fazla vakit onları daha da fazla tüketiyor ve bunaltıcı oluyor” diyor.

Barton, tükenmişlik sendromuna yol açabileceği ihtarında da bulunuyor.

Ayrıca menopozu gizleme eforunun bayanların ömürlerini etkileyip etkilemediği sorusu da gündeme geliyor.

MENOPOZU GİZLEMEK VE TÜKENMİŞLİK

İngiltere Ulusal Sıhhat Hizmeti (NHS), menopozun 34 mümkün belirtisini sıralıyor.

Bazı belirtiler daha yaygın.

Birçoğu hayatı çok zorlaştırabiliyor.

LinkedIn paylaşımımı gördükten sonra benimle bağlantıya geçen bir bayan, östrojen düzeyindeki düşüşün vajinal kuruluğa neden olduğunu ve bunun da yürümeyi acı verici hale getirdiğini anlattı.

Bir arkadaşım bana idrar yapma zahmeti çektiğini söyledi.

Bir anda ortaya çıktığını ve artık tuvalete vaktinde yetişemediği anlar olduğunu belirtti.

“Çok hudut bozucu” derken bu yüzden ofise gitmek istemediğini ve meskenden çalışmayı tercih ettiğini söyledi.

Başka bir bayan da bana, beyin sisi nedeniyle konuşmaları takip edemediği için toplumsallaşmaktan çekindiğini anlattı.

Diğer birçok kişi de kendi başa çıkma stratejilerini paylaştı. Bazıları sıcak basmalarını denetim altına almak için iş yerinde masalarında vantilatör bulundururken bazıları de benim üzere toplantılar ve sunumlar sırasında zihin bulanıklığını gidermek için kendilerine notlar yazıyordu.

Bir yandan tüm bunlar, bu bayanların yaratıcılıklarını ve azimlerini gösteriyor.

Bazı hallerde son derece yıpratıcı semptomlara karşın çalışmaya ve hayatlarına devam ediyorlar.

“Başlangıçta kafa karışıklığı ve inkâr var, sonra sıkıntı geliyor ve sonra da kabullenme.

“Ama bunu saklıyorsanız, gereksiniminiz olan yardımı alamıyorsunuz demektir.”

Menopoz belirtilerini gizlemek, bilhassa iş hayatında büyük bir zorluk olabiliyor.

2024’te yayımlanan resmi bir rapora nazaran, İngiltere’de 45 ila 55 yaş ortası yaklaşık dört milyon bayan çalışıyor.

Bu yaş aralığı menopozun en sık görüldüğü devir.

Açık Üniversite işletme fakültesi profesörü Jo Brewis, insanların iş yerinde semptomlarını gizlemelerinin, ekonomistlerin ağır marj maliyetleri olarak isimlendirdiği bir duruma yol açabileceğini söylüyor.

“Başka bir deyişle, bu gizleme uğraşı etkilenenler için ek bir yük oluşturuyor.”

Bazıları işlerini büsbütün bırakabiliyor.

Fawcett Society’nin 2022’de yayımladığı ve Savanta ComRes araştırma danışmanlığı tarafından yaklaşık 4.000 İngiliz bayan üzerinde yapılan bir anketten elde edilen dataları tahlil eden bir rapora nazaran, menopoz periyodunda çalışan 40 ila 55 yaş ortası bayanların tahminen 10’da biri semptomları nedeniyle işini bıraktı.

Jo Brewis, “Bu yük, kendilerini daha az görünür hale getirme biçiminde ortaya çıkabiliyor. Örneğin terfi için başvurmamak yahut durumla başa çıkabilmek için çoklukla daha düşük fiyatlı, daha düşük statülü bir duruma geçmek gibi” diyor.

“İnsanlar ayrıyeten, tembellik ettikleri yahut performanslarının düştüğü algısını önlemek için ekstra efor sarf edebiliyorlar.

“Örneğin, odaklanma kaybı yahut yorgunluk üzere yaygın belirtiler yaşıyorlarsa, işlerini iki defa denetim ettiklerinden emin olmak için daha uzun saatler çalışabiliyorlar.”

JAPON BAYANLAR VE ‘İKİNCİ BAHAR’

Elbette, kimi bayanlar menopozda olumlu tecrübeler de yaşıyor.

Bazı kültürlerde de menopoza karşı toplumsal olarak farklı yaklaşımlar var.

Örneğin, Japonca’da menopoz manasına gelen “konenki” sözü yenilenme ve güç manasına geliyor.

Bazen “ikinci bahar” olarak tanımlanıyor ve bu da hayatın farklı bir evresine olumlu bir geçişe işaret ediyor.

University College London’da evrimsel antropoloji alanında fahri araştırma vazifelisi Dr. Megan Arnot “Birçok ülkede, tıpkı İngiltere’de olduğu üzere, menopoz hâlâ damgalanıyor lakin son yıllarda buradaki tavırların değişmeye başladığı görülüyor” diyor.

Ancak, menopozun daha olumlu bir biçimde ele alındığı kültürler ve ülkeler olduğunu da vurguluyor.

“Amerikan yerlileri ve Maya kültürleri de dahil olmak üzere birçok yerli toplulukta menopoz, bilgelik ve liderliğe geçiş olarak görülmekte ve bayanlara daha fazla hürmet ve tesir kazandırmakta.

“Benzer formda, Avustralya yerli topluluklarında menopoz sonrası bayanlar çoklukla kıymetli kültürel eğitimciler ve manevi rehberler haline geliyor.”

Delaware Üniversitesi’nde antropoloji profesörü Melissa Melby, Batı’da “menopozun fecî, atlatılması sıkıntı olacağı ve sonrasında her şeyin berbata gideceği” tarafında bir algı olduğunu vurguluyor:

“Genellikle bayanlara olumsuz belirtileri denetim etmeleri gereken listeler veriyoruz. Hiçbir vakit onlara, ‘Bu müddette sizin için olumlu bir değişiklik oldu mu?’ diye sormuyoruz.

“Sadece olumsuz şeylerle ilgili sorular sorarsanız, çok olumsuz algılara sahip olursunuz.”

Melby 10 yılını Japonya’da yaşayıp çalışarak geçirdi ve oradaki bayanlarla yaptığı görüşmeler ona “hayatının bir sonraki kademesi için bir umut duygusu” verdi.

Doğrusunu söylemek gerekirse, şu anda bu görüşü paylaşmıyorum ve eşim bana gelip bunu söylese, can güvenliğini garanti edemem.

Ama tahminen de semptomların iniş çıkışlarına odaklanmak yerine, daha büyük resmi düşünme fikrinde bir doğruluk hissesi vardır.

HERKESE UYAN TEK BİR TAHLİL YOK

Menopoz uzun vakittir büyük bir bölüm.

Besin destekleri, semptom takip aygıtları, bantlar ve bu bahiste uzmanlaşmış hayat koçları var.

Sosyal medya akışlarım orta yaş için doğal tahlillerin reklamlarıyla dolu.

Menopoz pazarının 2024 yılında 17 milyar dolardan fazla bedele sahip olduğu varsayım ediliyor ve 2030 yılına kadar 24 milyar dolardan fazla bir kıymete ulaşması öngörülüyor.

Ancak birden fazla vakit bunların hiçbiri tek başına kâfi olmuyor.

İşyeri kelam konusu olduğunda, Brewis, patronların takviye sunma biçimlerine dikkat etmeleri gerektiğini vurguluyor.

Ona nazaran yöneticilerin takımlarını destekleyebilmeleri için, örneğin hassas konuşmalar yapabilme ve yeni tertip getirebilme konusunda özel eğitim almaları gerekiyor.

Ayrıca, menopozun işe devamsızlık için geçerli bir neden olarak açıkça belirtilmesinin de değerli olduğunu ekliyor.

Sonuç olarak, tavrın çok kıymetli bir rol oynadığını gördüm.

“Menopoz sonrası canlılık” terimini 70 yıldan uzun bir müddet evvel ortaya atan kişi, Amerikalı öncü antropolog Margaret Mead olmuştu.

1950’lerde “Dünyada menopoz sonrası bir bayanın canlılığından daha büyük bir güç yoktur” demişti.

Şimdilik, çoğumuzun tutunması gereken şey bu olumlu fikir.

Bana gelince, bu durum sürdüğü sürece buna tutunacağım, “konenki” prosedürünü uygulayacağım ve hormon tedavisi alacağım.

Ancak zihnimin bulanıklaştığı o anın akabinde gelen takviye bana daha da rahatlatıcı bir gerçeği gösterdi: Katiyetle yalnız değilim.