Açılım komisyonunun ortak raporunda yer almayacak: MHP zorluyor, AKP çekimser

TBMM’de açılım süreci kapsamında kurulan Ulusal Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu’nda ortak rapor hazırlıkları sürerken, “umut hakkı” başlığı komitedeki kulislerin en çok konuşulan ve en fazla çekince yaratan başlığı haline geldi. Kurul çalışmalarına yakın kaynaklar, sürecin artık sırf teknik bir rapor yazımından çıkıp, iktidar bloğu içindeki görüş ayrılıklarını dengelemeye yönelik hassas bir siyasi yere oturduğunu aktarıyor.

Komisyon kulislerinde, ortak raporun geç tamamlanmasının temel nedenlerinden birinin de “umut hakkı” başlığı etrafında yaşanan çekimserlik olduğu söz ediliyor. Kurmaylar, bu kavramın komitede fiilen tartışıldığını fakat ortak metne girip girmemesi konusunda partiler ortasında net bir uzlaşının şimdi sağlanamadığını belirtiyor.

‘KONUŞULUYOR LAKİN YAZILMAK İSTENMİYOR’

Komisyon toplantılarına katılan birtakım AKP’li ve MHP’li kurmaylar, “umut hakkı”nın artık kulislerde açıkça konuşulduğunu, fakat ortak raporda direkt bu sözle yer almasının siyasi riskler nedeniyle ertelendiğini lisana getiriyor. AKP kanadında hâkim görüşün, bu başlığın rapor metnine girmesinin kamuoyunda “siyasi jest” ya da “serbest bırakma adımı” olarak algılanabileceği istikametinde olduğu aktarılıyor. AKP’li kurmaylar, bu nedenle ortak raporun mümkün olduğunca minimum uzlaşı metni olarak kurgulanmasını, tartışmalı başlıkların ise rapor sonrasına bırakılmasını savunuyor. Komite kulislerinde, “konu konuşuluyor lakin yazıya dökülürken frene basılıyor” değerlendirmesi sıkça lisana getiriliyor.

‘TEKNİK METİN’ ARAYIŞI VE İNFAZ HUKUKU VURGUSU

Komisyon çalışmalarında AKP’li üyelerin, “umut hakkı” yerine infaz hukuku çerçevesinde daha teknik bir lisan kullanılmasını önerdiği söz ediliyor. Buna nazaran, “iyi hâl, şiddetten kopuş, örgütsel bağların sona erdiğinin tespiti” üzere kriterlerin öne çıkarıldığı bir çerçeveyle ilerlenmesi, direkt siyasi bir kavramdan bilhassa kaçınılması isteniyor. Kulislerde, AKP’nin bu yaklaşımıyla hem parti tabanındaki güvenlik hassasiyetini gözettiği hem de sürecin toplumsal yansılarla müsabakadan ilerlemesini hedeflediği yorumları yapılıyor. Birtakım kurmaylar, ortak raporda bu başlığın yer almasının parti içinde dahi rahatsızlık yarattığını açıkça lisana getiriyor.

MHP: ‘BİZİM METİNLERDE VAR, ORTAK RAPOR BELİRSİZ’

MHP’li kurmaylar ise “umut hakkı”nın sürecin doğal bir modülü olduğunu savunuyor. MHP kanadında, bu başlığın kendi hazırladıkları raporlarda yer aldığı, lakin ortak raporda yer alıp almayacağının kurulun genel uzlaşı yerine bağlı olduğu belirtiliyor. Kulislerde, MHP’nin bu başlıkta ısrarcı olduğu fakat ortak metnin tıkanmaması için geri adım ihtimalinin de masada olduğu konuşuluyor. Bu durumun, ortak raporun yazım sürecini uzatan esas faktörlerden biri olduğu tabir ediliyor.

CHP: ORTAK RAPORUN HUDUTLARI GENİŞLETİLMEMELİ

Komisyona sunulan CHP raporunda “umut hakkı”na yönelik rastgele bir atfın bulunmaması da ortak rapor tartışmalarında belirleyici bir öge olarak öne çıkıyor. CHP Küme Başkanvekili Murat Buyruk, kendi raporlarında teröre bulaşmamış bireylerin dönüşüne ait dahi özel bir teklif yer almadığını açıklamıştı. CHP kanadının, ortak raporun kapsamının genişletilmesine ve yeni siyasi başlıklarla yüklenmesine aralı durduğu kulislerde tabir ediliyor.

ÖCALAN TARTIŞMASI DOLAYLI BİÇİMDE MASADA

Kulislerde, terör örgütü PKK lideri Abdullah Öcalan’a ilişkin infaz rejimi tartışmalarının “umut hakkı” başlığı üzerinden dolaylı biçimde gündeme geldiği belirtiliyor. Kurmaylar, direkt bir özgür bırakma daveti olmadığını bilhassa vurgularken, bu kavramın raporlarda ya da kıymetlendirme metinlerinde yer almasının AKP içinde önemli rahatsızlık yarattığını söz ediyor.

ERDOĞAN SESSİZ, KURUL BEKLEMEDE

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın hususa ait sessizliği de kurul kulislerinde dikkatle izleniyor. Parti içi değerlendirmelerde, Erdoğan’ın ortak raporun tamamlanmasını beklediği ve şimdi uzlaşı sağlanmamış başlıklarda erken bir siyasi konum almaktan kaçındığı yorumları yapılıyor. Komite kurmayları, bu sessizliğin de rapor yazım sürecini etkilediğini, bilhassa “umut hakkı” üzere hassas başlıklarda net bir siyasi irade açıklaması olmadan ilerlemenin zorlaştığını lisana getiriyor.

ORTAK RAPOR NEDEN UZUYOR?

Kulislerdeki hâkim görüşe nazaran, ortak raporun uzamasının temel nedeni, iktidar bloğu içindeki görüş ayrılıklarının metne yansıtılmak istenmemesi. Bu nedenle, tartışmalı başlıkların ya büsbütün dışarıda bırakılması ya da muğlak tabirlerle geçilmesi seçenekleri üzerinde duruluyor. Öte yandan “umut hakkı” başlığının ortak raporda yer almaması halinde, mevzunun rapor sonrasında siyasi ve hukuksal tabanda tekrar gündeme gelebileceği konuşuluyor. Bu yaklaşımın, ortak raporu kilitlemeden süreci sürdürme emeli taşıdığı belirtiliyor.