Lara Seligman tarafından kaleme alınan tahlile nazaran Washington, Amerikan askerlerinin Suriye’den büsbütün çekilmesini kıymetlendiriyor. Bu süreç, ciihatçı HTŞ örgütünün denetimindeki Şam idaresinin temsilcisi Ahmed el-Şara’nın, ülkenin kuzeydoğusunda ABD dayanaklı SDG’nin denetimindeki bölgeleri ele geçirmek için harekete geçtiği bir periyoda denk geliyor.
WSJ’ye nazaran böylesi bir adım, ABD’nin Suriye’de 2014’te başlattığı ve yaklaşık on yıldır süren Suriye operasyonunu sona erdirecek. Operasyon, eski ABD Başkanı Barack Obama’nın Suriye iç savaşına müdahalesiyle başlamıştı. Çekilme kararı, Şara idaresinin bölgede uzun yıllardır ABD’nin ortağı olan SDG’ye dağılma buyruğu vermesinin akabinde gündeme geldi. Tahlilde, hafta sonu gerçekleşen taarruz sonrası ‘SDG’nin neredeyse çöktüğü’ söz edildi.
Pentagon hususa ait yorum yapmayı reddetti. Beyaz Saray ise yorum talebine cevap vermedi.
ABD daha evvel de Suriye’de asker azaltmayı gündeme almıştı. Aralık 2018’de Lider Trump, yaklaşık 2 bin Amerikan askerinin büsbütün çekileceğini ani bir biçimde açıklamış, bu karar dönemin Savunma Bakanı Jim Mattis’in istifasına yol açmıştı. Periyodun Ulusal Güvenlik Danışmanı John Bolton ve öbür üst seviye isimler ise kararı yumuşatarak ülkede sonlu bir kuvvet bırakılmasını sağlamıştı.
İşte, o tahlilden öne çıkanlar…
SURİYE’DE NE KADAR AMERİKAN ASKERİ VAR?
Suriye’de yaklaşık bin Amerikan askeri bulunuyor. Bunların birden fazla, ülkenin kuzeydoğusundaki üs ve karakollara dağılmış durumda ve SDG ile birebir bölgelerde konuşlu. Birkaç birlik de Suriye’nin güneyindeki El-Tanf Garnizonu’nda misyon yapıyor. Amerikan askerleri, SDG ile sık sık devriye ve operasyon faaliyetleri yürütüyor.
ABD’li üç yetkiliye nazaran, son bir haftadaki baş döndürücü gelişmeler, SDG’nin mağlubiyetinin akabinde Pentagon’un Suriye’deki Amerikan askeri misyonunun sürdürülebilirliğini sorgulamasına neden oldu.
ARAP AŞİRETLERİ SAF DEĞİŞTİRDİ
Suriye güçleri, SDG’nin elinden bir askeri üs, petrol tesisleri ve Fırat Nehri üzerindeki bir barajı aldı. Bu durum, Kürt kümenin binlerce savaşçısının geleceğine ait müzakerelerde elini zayıflattı.
Varılan ateşkes kapsamında SDG, Rakka ve Deyrizor kentlerinin denetimini devretti. Şara hükümeti ise kuzeydoğudaki kritik hudut kapıları ve petrol tesislerinin denetimini ele geçirdi.
Wall Street Journal’ın daha evvel aktardığına nazaran, hücumun muvaffakiyetinde Arap aşiret güçlerinin kıymetli rol oynadığı; daha evvel SDG’ye bağlı olan bu kümelerin taraf değiştirerek hükümeti desteklediği belirtildi.
SDG ise, Kürt nüfusun ağır olduğu Kobani ve Haseke kentlerini elinde tutmaya devam ediyor. Bu bölgelerde SDG’nin dağılmak yerine savunmaya çekilebileceği bedellendiriliyor.
“ABD ASKERİNE GEREK KALMAZ…”
ABD’li yetkililere nazaran SDG büsbütün dağılırsa, Amerikan ordusunun Suriye’de kalması için bir neden kalmayacak. Bunun bir nedeni de Şara’nın ordusuyla çalışmanın doğurduğu zorluklar. Yetkililer, bu güçlerin içinde El Esas ve IŞİD irtibatlı isimler dahil ‘cihatçı sempatizanların’ bulunduğunu ve birtakım ögelerin Kürtler ile Dürzilere karşı işlendiği öne sürülen savaş kabahatlerine karıştığını söyledi.
Bu risk Aralık ayında daha da netleşti. WSJ’nin haberine nazaran, Palmira yakınlarında düzenlenen bir akında iki ABD askeri ve Amerikalı sivil bir tercüman hayatını kaybetti. Saldırganın, ‘aşırıcı görüşleri’ nedeniyle misyondan alınması planlanan bir Suriye güvenlik gücü mensubu olduğu belirtildi.
Şara’nın güçleri, Kürtlere yönelik operasyon sırasında ABD askerlerine de tehlikeli biçimde yaklaştı. İki ABD’li yetkiliye nazaran, Amerikan kuvvetleri, ABD askerlerinin konuşlu olduğu bir tesisin yakınında, Suriye hükümetine ilişkin en az bir insansız hava aracını düşürdü. Birebir 24 saatlik süreçte Şara güçleri, üssün içindeki SDG kışlalarını da amaç aldı.
‘9 BİN IŞİD TUTUKLUSU’ MESELESİ
Olası çekilme kararında tesirli olan bir öteki başlık ise Suriye’nin kuzeydoğusunda tutulan binlerce IŞİD tutuklusunun durumu. ABD’li bir yetkiliye nazaran, ABD Çarşamba günü 9 bin tutukludan 7 binini Irak’a nakletmeye başladı. Bunun nedeni, Suriye hükümet güçlerinin tesisleri devralmaya yönelmesiyle, eski savaşçıların ve aile üyelerinin kaçabileceğine dair artan telaş.
Yetkili, geçen hafta SDG güçlerinin mevzilerini terk etmesinin akabinde Suriye’nin Şeddadi hapishanesinden 200 tutuklunun kaçtığını, lakin Şara güçlerinin tesisi ele geçirirken bu bireyleri yine yakaladığını söyledi.
Ortadoğu Enstitüsü Suriye Programı Yöneticisi Charles Lister, IŞİD tutuklularının ülke dışına taşınmasının ABD’nin Suriye’de kalma münasebetlerinden birini ortadan kaldırdığını belirtti. Lister, “Açıkçası, son bir yıldır ABD’nin Suriye’deki askeri varlığını ayakta tutan ana öge gözaltı tesisleri ve kamplardı. ABD’nin Suriye’deki asker varlığının sürdürülebilirliğini sorgulamalıyız” dedi.
Ancak Lister’a nazaran, ABD ordusunun Suriye’deki temel emeli IŞİD’i hezimete uğratmak ve örgüt hâlâ ülkede önemli bir tehdit. Lister, yalnızca geçen yıl Suriye’de 348 IŞİD saldırısı gerçekleştiğini ve hükümet denetimindeki bölgelerde 13 toplu can kaybı hedefleyen hücumun engellendiğini söyledi.
TRUMP’TAN ŞARA’YA ÖVGÜ
Trump ise Şara’ya duyduğu hayranlığı gizlemedi. Trump, geçen yıl Şara’yı tarihi bir ziyaret kapsamında Beyaz Saray’a davet etmişti.
Trump salı günü, Şara’nın hapishanelerin güvenliğini sağlamaya yönelik girişimlerini savunarak, “Suriye’nin başkanı çok sıkı çalışıyor” dedi.
Trump ayrıyeten, “Kürtleri severim” sözlerini kullandı ve şöyle devam etti:
