Teknoloji ve yapay zekâ kelam konusu olduğunda, pek çok kişinin aklına birinci olarak iş kaybı, denetim kaybı ve “distopik gelecek” geliyor. Lakin uzmanlara nazaran önümüzdeki 25 yıl, insanlık tarihinin en büyük ilerleme periyotlarından birine de dönüşebilir. Fütürist Tom Cheesewright ve astrofizikçi Dr. Alastair Reynolds, 2050’ye kadar hayatımızı değiştirmesi beklenen beş büyük dönüşüm başlığını sıraladı.
“KÖTÜMSERLİĞİ AŞACAK KADAR İLERLEME POTANSİYELİMİZ VAR”
Fütürist Tom Cheesewright, geleceğin sırf endişe senaryolarıyla okunmaması gerektiğini savunuyor. Cheesewright’e nazaran yapay zekâ, robotik ve teknolojik dönüşüm hakkında karamsarlık “moda” haline gelse de, insanlığın ilerleme kapasitesi bu dehşetleri geride bırakabilir.
Cheesewright, 21. yüzyılda insan genomunun çözülmesinden yenilenebilir gücün en süratli büyüyen güç kaynaklarına dönüşmesine kadar pek çok kritik eşiğin aşıldığını hatırlatıyor. Ona nazaran önümüzdeki 24 yıl, “insanlık tarihinin en büyük ilerleme çağı” olma potansiyeli taşıyor. Bu değerlendirmelerin akabinde Cheesewright, astrofizikçi Dr. Alastair Reynolds ile birlikte 2050’ye kadar gündelik hayata girmesi beklenen teknolojileri sıraladı.
1) BİYO-BASKILI ORGANLAR: BEKLEME LİSTELERİ TARİHE KARIŞABİLİR
Uzmanlara nazaran 2050’ye gelindiğinde biyo-yazıcılar, hastanın kendi hücrelerini kullanarak böbrek, karaciğer hatta göz üzere karmaşık organları üretebilecek. Bu prosedürün en çarpıcı vaadi ise organ naklinde iki büyük sorunu azaltması: doku uyumsuzluğu ve uygun donör bekleme müddeti. Bu alanda şimdiden değerli adımlar atıldığına da dikkat çekiliyor. Geçen yıl UC San Francisco ve Cedars-Sinai araştırmacıları, organları “sıfırdan büyütmeye” yönelik birinci kademeleri tamamladıklarını duyurdu. Uzmanlara nazaran mevcut sürat düşünüldüğünde, 2050’de organ üretimi sıhhat sistemlerinde yeni bir devri başlatabilir.
2) UZAY ASANSÖRLERİ: YÖRÜNGEYE ÇIKIŞTA İHTİLAL SENARYOSU
İlk bakışta bilim kurgu üzere görünse de, uzmanlar 2050’ye kadar dünyanın birinci uzay asansörünün inşa edilebileceğini öngörüyor. Bu yapı, hem yük hem de yolcu taşıyarak yörüngeye erişimi daha “rutin” hale getirmeyi hedefleyen dev bir sistem olarak tanımlanıyor.
Japon inşaat şirketi Obayashi de 2050 maksadı konusunda misal bir yaklaşım sergiliyor. Şirketin internet sitesindeki bilgilere nazaran planlanan uzay asansörü; 96 bin kilometrelik karbon nanotüp kablo, 400 metre çapında yüzen bir “Dünya Limanı” ve 12 bin 500 tonluk karşı yük üzere ögelerden oluşuyor. Bu tıp bir sistemin hayata geçmesi halinde, uzaya çıkış maliyetlerinin düşmesi ve uzay nakliyatının yeni bir ekonomik alan yaratması bekleniyor.
3) ROBOT KONUT ARKADAŞLARI: LÜKS OLMAKTAN ÇIKIP SIRADANLAŞABİLİR
2050 senaryolarının en dikkat çeken başlıklarından biri de “robot mesken arkadaşları”. Uzmanlara nazaran insansı robotlar 24 yıl içinde yaygınlaşabilir, hatta “neredeyse her yerde” görülebilecek kadar sıradan hale gelebilir. Dönüşümün birinci işaretlerinin şimdiden ortaya çıktığı belirtiliyor. Tesla’nın Optimus isimli robotunun bu yıl genel satışa çıkmasının beklendiği, fiyatının ise yaklaşık 20 bin dolar düzeyinde olacağı aktarılıyor. Norveç merkezli 1X Technologies’in Neo isimli robotu da misal bir fiyat bandında erken erişime açılmış durumda.
Uzmanlara nazaran fiyatlar düştükçe robotlar, konut içi takviyeden günlük rutinlere kadar pek çok alanda “insan ömrüne entegre” hale gelebilir.
4) LABORATUVAR ETİ: ET TÜKETİMİ AZALIRKEN ALTERNATİFLER BÜYÜYECEK
Uzmanların öngörülerine nazaran et tüketimi oranı düşmeye devam edecek. Bunun temel nedeni, alternatif protein kaynaklarının yaygınlaşması ve et tüketenlerin de “nicelik yerine nitelik” arayışına yönelmesi. Bu senaryoda laboratuvarda üretilen et, 2050’ye kadar hem ucuz hem de lezzet açısından “rekabetçi” hale gelebilir. Bilhassa etik münasebetlerle et tüketimini azaltmak isteyenler için laboratuvar eti daha cazip bir seçenek olarak öne çıkıyor. Bugün hâlâ birçok kişinin bu eserlere uzaklıklı olduğu vurgulansa da, uzmanlara nazaran 2050’ye kadar bu algı kıymetli ölçüde değişebilir.
5) AKILLI TELEFONLARIN SONU: YERİNİ AKILLI GÖZLÜKLER ALABİLİR
Günümüz ömrünün merkezinde yer alan akıllı telefonların, 2050’ye kadar yerini akıllı gözlüklere bırakması bekleniyor. Uzmanlara nazaran bu dönüşüm, teknolojiyle kurulan alakanın “ekran” odaklı olmaktan çıkıp daha bütünleşik ve giyilebilir hale gelmesi manasına geliyor.
Akıllı gözlüklerin yaygınlaşması; mesajlaşmadan navigasyona, imajlı irtibattan bilgi erişimine kadar birçok fonksiyonun “telefonsuz” yapılabildiği bir devri işaret edebilir. Bu senaryoda kullanıcıların, telefonlarını cebinden çıkarmadan dijital dünyaya bağlanması hedefleniyor.
