TÜRASAŞ’ta pirinç malzemelerin devletin kurumu MKE’ye yerine özel bir şirkete verildiği ortaya çıktı: Kurulan sistem Sayıştay’ı bile şaşırttı
Sayıştay’ın TÜRASAŞ Kontrol Raporu’na göre, Sakarya Bölge Müdürlüğü tarafından “hareketsiz mal satışı” ismi altında yıllardır kullanılmayan pirinç boruların Makine ve Kimya Endüstrisi AŞ yerine özel bir şirkete satıldığı tespit edildi. Rapora göre sistem şöyle işledi: İlgili firma belli vakit aralıklarında gereksinimi olan materyalin ismini, “üçüncü bir şahsı tasnif numarasını”, ölçüsünü belirterek Sakarya Bölge Müdürlüğü’ne talep yazısı yazıyor. Ardından bölge müdürlüğü, komite kurarak ilgili eserin fiyatını belirliyor.
FİYAT İNTERNETTEN!
Fiyat internetten ürünün hurda fiyatı araştırılarak tespit ediliyor. Akabinde firmadan ilgili ürünün toplam fiyatı tahsil edilerek ürün sevkiyatı gerçekleştiriliyor. Meğer mevzuata göre bu materyallerin Makine ve Kimya Sanayisi AŞ’ye satılması gerekiyordu.
‘TASNİF KODUNU’ KADAR NEREDEN BİLİYORLAR ?
Sayıştay raporunda, şu eleştiriyi yaptı:
“Tüm kamu kurum ve kuruluşları ihtiyaç fazlası ürünlerin listesini çıkarıp resmi dairelerin ihtiyaçlarını sorgulamalı, resmi dairelerin satın almadıklarını ise Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumu’na satış sureti ile devretmelidir. Bu mevzuda yönetimlerin seçimlik rastgele bir hakkı bulunmamasına rağmen Sakarya Bölge Müdürlüğü elinde hareket görmeyen materyalleri başka bir firmanın talebi ile satmıştır. Burada dikkat çekici başka bir konu ise; ilgili firmanın gereç ihtiyaçlarını belirtirken ürünlerin yönetimdeki tasnif koduna kadar bilmesidir.”
Bu ortada eserler için verilen fiyatlar da dikkat çekti. Rapora nazaran, talep tarihi olan Ocak 2023’te yuvarlık pirinç çubuk için KDV hariç 470 bin 911 lira, Nisan 2023’te yuvarlak pirinç çubuk için KDV hariç 1 milyon 43 bin 955 lira, Haziran 2023’te yuvarlak pirinç çubuk, dört köşe pirinç çubuk, altı köşe pirinç çubuk, pirinç bant, delikli bronz çubuk için KDV hariç 1 milyon 74 bin 708 lira, talep tarihi olan Eylül 2024’te de pirinç boru için 1 milyon 357 bin 720 lira KDV hariç fiyat teklifi verildi. Satışlar gerçekleşti.
‘İHALESİZ SATIŞ’
Sayıştay, ihtiyaç fazlası ürünlerin yönetim tarafından ihalesiz satılması işinde mevzuata ters davranan sorumluların, sorumluluk derecelerinin tespiti ve gereği için bahsin tüm yönleriyle TÜRASAŞ Teftiş Kurulu Başkanlığı’nca soruşturulmasını önerdi.
Sayıştay’ın bir diğer tespitine göre, şirket bünyesinde yaptırılabilecek birtakım işlerin “kapasite fazlalığı ve ivedilik” gerekçe gösterilerek üçüncü şahıslara ihale edildiği de belirlendi. Şirketin mali tabloları incelendiğinde “sipariş eksikliği” nedeniyle yüksek tutarlı ziyan oluştuğuna işaret eden Sayıştay, tıpkı dönemde üçüncü şahıslara ihale edilen işlerin gerekçesi olarak “kapasite fazlalığı ve ivediliğin” gerekçe gösterilmesini birbiriyle çelişen durumlar olarak nitelendirdi. 2024 yılında materyal eksikliği nedeniyle şirketin uğradığı ziyan 112 milyon 744 bin 826,69 TL oldu. Sayıştay, bu durumun teşebbüsün eser tedariğinde planlı ve vakitli davranamadığını, ambarlarında kâfi stok bulundurmadığını, emniyet stoğunun kâfi düzeyde olmadığını gösterdiğine dikkat çekti.
DEPODA KALMIŞLAR!
Sayıştay, önceki yıllarda kullanılmak üzere satın alınan ve yüksek değeri olan fazla ölçüde birinci husus gerecin kimilerinde hiçbir kullanımın olmadığı, kimilerinde ise çok az ölçüde kullanımın olduğunu, bunlardan kalanların yıllardır atıl bir biçimde depoda beklediğini de tespit etti.
Yapılan incelemede; 2019 yılı öncesinde tedarik edilen ve bugüne kadar hiç işlem görmeyen birinci husus ve materyal stok tutarının; Eskişehir Bölge Müdürlüğü’nde 15 milyon 389 bin 591,92 TL, Sivas Bölge Müdürlüğü’nde 12 milyon 847 bin 35,82 TL ve Sakarya Bölge Müdürlüğü’nde ise 14 milyon 848 bin 478,08 TL olduğu belirlendi.
