Selimiye Camisi’nin hâlâ ziyarete açılamaması tepki topluyor: İskeleler artık kalksın!

Mimar Sinan’ın “ustalık eseri” Edirne Selimiye Mescidi, gerek Mimar Sinan’ın, gerek Osmanlı mimarisinin en kıymetli yapıtları ortasında sayılıyor. Uzmanlar, tartışmalara neden olan onarım süreci için “Bitmeli ve iskeleler sökülerek ziyarete açılmalı” diyor.

Bakanlıktan aldığımız bilgiye nazaran ise yakın vakitte iskeleler sökülecek ve önümüzdeki şubat ayının içinde külliyen ziyarete açılacak.

Selimiye’nin onarımın bilim heyetinde olan lakin sonra haklı münasebetlerle istifa eden Prof. Dr. Zepnep Ahunbay, gazetemize yaptığı açıklamada, “Mahkeme kararı katılaşmış ve tüzel sonuç oluşmuş ise ne bekleniyor? Selimiye Mescidi bir an evvel açılıp ziyarete uygun hale getirilmeli. Mimar Sinan’ın baş yapıtı ve Edirne’nin kent tacı olan bu yapı üniversal bir paha. Selimiye’yi çok seviyoruz, her vakit açık olmalı. Onarım sonucu uzun mühlet kapalı kaldı. Artık insanların bu tarihi yapıyı zevk ile seyretmelerine imkân verilmeli” diyor.

KAPILAR HERKESE KAPALIYDI

Konuyla ilgili görüşlerini aldığımız Kültürel ve Doğal Mirası İzleme Platformu Lideri arkeolog Nezih Başgelen, Selimiye Danışma Kurulu üyeleri dahil kimsenin içeri alınmadığının, pek çok müdafaa uzmanının ve Edirne’deki ilgili üniversite hocalarının dahi kapıdan çevrildiğinin altını çiziyor. Başgelen, “Şantiye süreci cami içinde yapılanlar konusunda her kesimde tasa duyulmasına yol açtı. Gelinen bu etapta ilgili yetkililerden aklıselim bir gelişme olarak kubbeye yönelik bu iskelenin sökülmesi ve Selimiye’nin her tarafıyla tekrar ziyarete açılmasını bekliyoruz” diyor.

Arkeolog Başgelen, “Selimiye Mescidi kubbe onarımı tartışması siyaset üstü, dini telaşların dışında direkt müdafaa bilimi sorunu olarak ele alınarak tarihi özgünlük, bilimsel evrak ve muhafaza prensipleri üzerinde yoğunlaştı” diyor ve ekliyor:

“Tüm bu olan bitenlerden sonra ‘üstün kozmik bedel taşıyan kültür varlığı’ olarak Edirne Selimiye’nin korunması, hem ulusal hem de memleketler arası bir sorumluluktur. Bu açıdan bugüne kadar Edirne Selimiye Mescidinin ana kubbesi ile ilgili her kısımdan vatandaşlarımızın gösterdiği hassasiyet ve ortak reaksiyon pek çok açıdan kıymetli. Bilhassa Edirne Selimiye kubbesinden sonra Ayasofya içine tonajlı iş makinelerinin sokulmasına karşı duyulan ve dalga dalga artan infial kültürel miras hususlarının ortak paydamız haline gelmesini göstermesi açısından çok olumlu bir gelişme. Bu şaheserlerimiz için mecburî bir tamirat gerekiyorsa elbette bu kıymetlidir. Fakat buna yönelik her türlü müdahalenin en üst seviye bilimsel hassasiyetle yürütülmesi gereği göz arkası edilmemeli.”

YETER…

“Artık yeter” diyen Başgelen, “Bu kadar kıymetli şaheserlerimiz ile ilgili onarımların yalnızca teknik öncelikli ele alınıp muhafaza mevzuatı gereklerinin ve şantiye ortamının kontrolüne kapalı olmasına karşı kamuoyumuzun tüm kısımları de artık kâfi demektedir” diyor ve ekliyor: “Parayla tahribata dönüşen örneğin Korkuteli Alaeddin Mescidi ve öbür cet yadigârı yapıtlarda olduğu üzere yapılacak dönüşü olmayan makus onarım projelerine her yerde karşı çıkılmaktadır. Artık Selimiye’nin ulusal ve memleketler arası ziyaretçilere açılmasını bekliyoruz. Çok aklı selim karşı çıkıştan sonra iskelenin sökülmesinin vakti geldi.”

ANIMSAYALIM…

Selimiye Mescidi, 2011 yılında “üstün üniversal değer” olarak UNESCO Dünya Miras Listesi’ne dahil edildi. Süreçten kısaca bahsetmek gerekirse:

Edirne Selimiye Camisi’nin onarımında, yetkili bilim konseyinin onayladığı ve tamamlanmış olan kubbe içi kalem işi projesi iptal edilerek yeni bir restitüsyon projesinin kabul edilmesi ilgili etraflarda büyük reaksiyonla karşılandı. Bu yeni restitüsyon projesine nazaran 18’inci yüzyıla ilişkin kalem işlerinin sökülerek yerine belirlenmiş bir ismin kalem işlerinin uygulanmak istenmesi tüm kamuoyunda büyük reaksiyon topladı. Selimiye’de ana kubbe yapısal olarak acil risk taşımadığı halde bu yeni projeyle öngörülen geniş ölçekli estetik müdahale ile eskinin ortadan kaldırılarak tarihi olanın tahribi kelam konusu olunca ilgili çevreler ayağa kalktı.

Bu gelişmelere karşı açılan davada, Edirne Bölge Yönetim Mahkemesi 26 Eylül’de toplanarak, davalı Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Vakıflar Genel Müdürlüğü’nden savunma ve dokümanların yanıtlarını göndermeleri için 30 gün mühlet vererek Selimiye Camisi’nin ana kubbesi için sonradan planlanan onarım projesinin, yapıya telafisi güç ziyanlar verebileceği gerekçesiyle durdurulmasına karar verdi. 19. yüzyılın birinci yarısına ilişkin kubbe içi tezyinatının “Mimar Sinan devrine dönüş” argümanıyla yeni bir yorumla yine yapılması, mevcut tarihi katmanın özgünlüğünü ortadan kaldıracağından ötürü sakıncalı bulundu. Mahkemenin yürütmeyi durdurma kararı tüzel olduğu kadar bilimsel olarak da dengeli olduğu kabul gördü. 16. yüzyıla ilişkin kubbe içi bezemenin nasıl olduğu konusunda elde kâfi doküman olmadığına dikkat çekildi. Bu açıdan evrakı olmayan bir “aslına dönüş”ün sonuçta tarihî bir kurgu üretmeyle sonuçlanacağı ve bu türlü bir müdahalenin de yine tasarım sayılacağı belirtildi.