Özel sektörde sendikalaşma alarmı: Her 100 işçiden sadece 7’si sendikalı!
DİSK-AR tarafından yayımlanan Ocak 2026 tarihli “Sendikalaşma ve Toplu Pazarlık Raporu”, Türkiye’de sendikalaşma ve toplu iş kontratı kapsamına ait resmi bilgiler ile alandaki fiili durum ortasındaki farkı ortaya koydu. Raporda, bilhassa özel dalda sendikal örgütlenmenin ve toplu pazarlık kapsamının epey hudutlu kaldığına dikkat çekildi.
RESMİ BİLGİLER İLE FİİLİ DURUM ORTASINDA FARK VAR
DİSK-AR, “Sendikalaşma ve Toplu Pazarlık Raporu (Ocak 2026)” başlıklı çalışmasında, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından açıklanan sendikalaşma bilgilerinin eksik ve yetersiz olduğuna vurgu yaptı. Türkiye genelinde resmi sendikalaşma oranı yüzde 14,5 olarak açıklanırken, fiili sendikalaşma oranının yüzde 12 düzeyinde kaldığı, toplu iş kontratı kapsamının ise bu oranın da altında olduğu belirtildi.
Bakanlığın emekçi sendikalarının üye sayı ve oranlarına ait dataları 17 Ocak 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanmıştı. DİSK-AR araştırmasında, sendikalaşma ve toplu iş kontratı kapsamının 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu çerçevesinde ele alındığı tabir edildi.
TOPLU İŞ MUKAVELESİ KAPSAMI DAHA SINIRLI
Raporda, ÇSGB Ocak 2026 istatistiklerine nazaran sendikalı emekçi sayısının 2 milyon 413 bin 790, sigortalı emekçi sayısının ise 16 milyon 699 bin 84 olduğu hatırlatıldı. Bu datalarla resmi sendikalaşma oranı yüzde 14,5 olarak hesaplanırken, kelam konusu oranın alandaki gerçek tabloyu yansıtmadığı vurgulandı.
DİSK-AR’a nazaran sadece sendikalaşma oranına bakmak kâfi değil; asıl belirleyici olan toplu iş kontratı kapsamındaki emekçi sayısı. Bakanlığın Aralık 2025 dataları temel alındığında, faal toplu iş mukavelesi kapsamındaki sendika üye sayısının 2 milyon 139 bin olduğu, bu nedenle personellerin sadece yüzde 9,6’sının toplu iş kontratı garantisi altında bulunduğu kaydedildi.
KAMU VE ÖZEL KESİM ORTASINDA BÜYÜK FARK
Genel sendikalaşma oranlarının kamu ve özel kesim personellerini birlikte kapsaması nedeniyle ortalamanın görece yüksek göründüğü tabir edilen raporda, kamu personelleri ortasındaki yüksek sendikalaşma oranının genel oranı üst çektiği belirtildi. Buna nazaran kamu bölümünde çalışan çalışanların yüzde 75,6’sı sendika üyesiyken, özel kesimde bu oran yüzde 6,8’de kaldı.
ÖZEL BÖLÜMDE TABLO DAHA AĞIR
Raporda, kayıtdışı çalışanlar da hesaba katıldığında özel bölümdeki gerçek tablonun daha da olumsuz olduğu vurgulandı. Kayıtsız istihdam dahil edildiğinde özel dal personel sayısının 18,3 milyona ulaştığı, fiili sendikalaşma oranının ise yüzde 5,9’a gerilediği tabir edildi.
Özel dalda toplu iş mukavelesi kapsamının da son derece sonlu olduğuna dikkat çekilen raporda, yaklaşık 18 milyon 282 bin özel kesim emekçisinden sırf 800 bininin toplu iş kontratından yararlanabildiği, bu durumun fiili toplu kontrat kapsamını yüzde 4,3 düzeyine düşürdüğü kaydedildi.
