Mahfi Eğilmez’den TÜİK enflasyon analizi: Aralık ve ocak farkı tesadüf değil!
İktisatçı Mahfi Eğilmez, TÜİK’in enflasyon ölçümünde yaptığı değişiklikleri inceledi. Endeks kapsamındaki güncellemeleri pahalandıran Eğilmez, sorunun endeksin teknik yapısından çok fiyatlama davranışlarında yattığını söz etti. Yaklaşım değişmeden yapılan endeks düzenlemelerinin tahlil üretmeyeceğini belirten Eğilmez, bu durumun hakikat siyaset oluşturulmasını da zorlaştırdığını kaydetti.
Eğilmez’in “Kendime Yazılar” isimli blogunda yayımlanan “TÜFE Yenilendi Ancak Yaklaşım Aynı” başlıklı yazısında şu değerlendirmeler yer aldı:
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) evvelden ilan ettiği üzere 2026 başından itibaren Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ölçümünde baz yılı, kapsam ve yükleri değiştirdi. TÜFE’de yapılan değişiklikler yalnızca teknik bir güncelleme değil, ölçülen enflasyonun seviyesini ve kamuoyunun algısını direkt etkileyecek değişiklikler. Bu değişikliklerin neler olduğunu ek 1’de detaylı olarak veriyoruz. Aşağıdaki tabloda TÜFE’nin kapsamı yer alıyor (kaynak: TÜİK, TÜFE Metodoloji Dokümanı):
ENDEKSTEN ÇIKARILAN ESERLER DİKKAT ÇEKİYOR
Endeksten çıkarılan eserler ortasında bitki ve meyve çayı, kakao, diş çekme fiyatı, otopark fiyatı, bilgisayar ekipmanları, spor karşılaşmalarına giriş fiyatları ve tıraş gereçleri öne çıkıyor. Eğilmez, bu eser ve hizmetlerin kullanımının azaldığına dair güçlü bir gösterge bulunmadığını belirtti.
Tam aksine bu kalemlerin yaygın biçimde kullanılmaya devam ettiğine dikkat çeken Eğilmez, fiyatları süratle artan bu eserlerin endeksten çıkarılmasının daha düşük bir enflasyon görünümü yaratabileceğini vurguladı. Sunulan tabloda, 2026 yılında TÜFE kapsamına giren ve çıkarılan mallar yer aldı.
AĞIRLIK DEĞİŞİMİ ENFLASYON ALGILARINI ETKİLİYOR
Eğilmez’e nazaran kamuoyunu en yakından ilgilendiren tablo, endeksteki yüklerin değişimini gösteren bu tablo oldu. Mal ve hizmet kümelerinin yükleri bir evvelki yıla kıyasla kıymetli ölçüde farklılaştı.
En dikkat alımlı değişim konut kümesinde yaşandı. 2025 yılında konutun yükü yüzde 15,22 iken 2026 yılında yüzde 11,40’a düşürüldü. Eğilmez, konut harcamalarının giderek arttığı bir periyotta bu düşüşün, bilhassa kira artışlarının enflasyon üzerindeki tesirini sınırlayıcı sonuç doğurduğunu tabir etti.
Ağırlığı artan kümeler ortasında lokanta ve oteller öne çıktı. Bu kümenin tartısı 2025 yılında yüzde 8,32 iken 2026 yılında yüzde 11,13’e yükseltildi. Eğilmez, bu artışın kelam konusu bölümdeki yüksek fiyat artışlarıyla uyumlu olduğunu belirtti.
ARALIK VE OCAK AYI ENFLASYONU ORTASINDAKİ FARK
Aralık ve ocak ayı TÜFE datalarını karşılaştıran Eğilmez, her yıl ocak ayı enflasyonunun aralık ayına kıyasla çok daha yüksek gerçekleştiğine dikkat çekti. Son iki yılda bu farkın beş kata kadar çıktığını belirten Eğilmez, bunun tesadüf olmadığını “Olan şey yılın son iki ayında ve bilhassa de son ayında bütün artırımlar, artışlar biriktirilip bir sonraki yılın ocak ayına devrediliyor ve o nedenle aralık ayı düşük, ocak ayı çok yüksek çıkıyor. Bunun nedeni yıllık enflasyonun son aylarda yükselmesini ve fiyat artışlarını üst istikamette etkilemesini önlemek” kelamlarıyla tabir etti.
Mahfi Eğilmez, değerlendirmesini şu tabirlerle tamamladı:
Onun için de başlıkta da dediğimiz üzere yaklaşımları değiştirebilmek, endeksleri değiştirmekten çok daha kıymetli. Zira o vakit gerçekleri görmek ve ona nazaran tedbir almak mümkün olabilecek.
