Kaliteli uyku ölüm riskini düşürüyor: 2-4 yıl daha uzun ve sağlıklı yaşam mümkün
Vitality ile London School of Economics and Political Science (LSE) işbirliğiyle yürütülen geniş kapsamlı tahlilde, 47 milyon gecelik takipli uyku verisi uzun vadeli sıhhat sonuçlarıyla birlikte değerlendirildi. Araştırmacılar, misal yaş, cinsiyet ve sıhhat profiline sahip bireyleri karşılaştırarak uyku mühleti ve uyku nizamının mevt riskiyle bağını modelledi. Çalışma, “iyi uyku”nun sırf kaç saat uyunduğuyla değil, uykunun ne kadar sistemli olduğu ile de yakından temaslı olduğunu ortaya koydu.
47 MİLYON GECELİK DATA: MÜHLET KADAR SİSTEM DE BELİRLEYİCİ
Araştırmada, Vitality üyelerinin takip edilen uyku kayıtları üzerinden büyük bir data havuzu oluşturuldu. Bu bilgiler, uzun vadeli sıhhat sonuçlarıyla ilişkilendirilerek uyku alışkanlıklarının ömür müddetine tesiri incelendi. Tahlilde, hayatını kaybeden Vitality üyeleri ile emsal yaş, cinsiyet ve sıhhat profiline sahip fakat ömrünü sürdüren şahıslar karşılaştırıldı. Bu sistemle araştırmacılar, uyku alışkanlıklarındaki farkların vefat riskiyle nasıl kontaklı olabileceğini ortaya koymayı amaçladı. Elde edilen sonuçlar, “iyi uyuyanlar” ile “kötü uyuyanlar” ortasında besbelli bir ayrışmaya işaret etti.
EN GÜÇLÜ TESİR: NİZAMLI UYKU SAATLERİ
Araştırmaya nazaran sırf uyku mühleti, mevt riskinde yaklaşık yüzde 4’lük bir azalmayla ilişkilendirildi. Lakin uyku tertibi — yani her gece benzeri saatlerde yatıp kalkmak — çok daha güçlü bir bağlantı gösterdi. Tahlil, uyku sisteminin tek başına değerlendirildiğinde mevt riskini yaklaşık yüzde 31 oranında azaltabilecek bir tesirle temaslı olduğunu ortaya koydu. Bu bulgu, “uykunun kalitesi” kadar “uykunun ritmi”nin de sıhhat açısından kritik olabileceğini düşündürdü.
Araştırmacılar, sistemli bir yatış saatinin biyolojik saat (sirkadiyen ritim) üzerindeki tesirine dikkat çekerek, sistemsiz uyku alışkanlıklarının beden sistemlerinde daha geniş çaplı bir gerilim yaratabileceğini vurguladı.
“7 SAATİN ÜSTÜ + BİREBİR SAATTE YATMAK” VEFAT RİSKİNİ AZALTABİLİR
Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri, uyku müddeti ve nizamının birlikte ele alındığında tesirinin daha görünür hale gelmesi oldu. Buna nazaran, her gece 7 saatin üzerinde uyumaya başlayan ve istikrarlı bir yatış saati sürdüren bir kişinin, 7 saatin altında uyuyan ve sistemsiz saatlerde yatan bireylere kıyasla vefat riskini yaklaşık yüzde 24 oranında azaltabileceği öne sürüldü. Araştırma, tek başına “daha fazla uyumak” kadar, bu uykuyu “düzenli bir ritme oturtmanın” da belirleyici olabileceğine işaret ediyor.
2 İLA 4 YIL DAHA UZUN ÖMÜR İHTİMALİ
Analizde, farklı ülkelerdeki mevcut hayat beklentileri üzerinden mümkün kazanımlar da değerlendirildi. Buna nazaran araştırmacılar, daha güzel uyku alışkanlıklarının ömür mühletine tesirinin yaklaşık 2 ila 4 yıl ek çıkar manasına gelebileceğini belirtti.
Çalışmada verilen hayat beklentisi aralıkları şöyle aktarıldı:
- Erkekler için: 76–82 yıl
- Kadınlar için: 81–87 yıl
Bu aralıkların Birleşik Krallık, ABD, Avustralya ve Avrupa’nın büyük kısmı üzere ülkeleri kapsadığı belirtildi.
Araştırmacılar ayrıyeten, eklenen yılların sadece “daha uzun” değil, birebir vakitte “daha sağlıklı” yıllar olmasının mümkün olduğunu tabir etti. Çalışmaya nazaran güzel uyku alışkanlıkları ne kadar erken kazanılırsa, hayat uzunluğu tesiri o kadar güçleniyor.
UYKU: BESLENME VE İDMANLA BİREBİR “LİGDE” DEĞERLENDİRİLİYOR
Araştırmacılar, uyku sisteminin tesirinin büyüklüğünü; uzun ömür üzerinde tesirli olduğu bilinen öbür temel faktörlerle kıyasladı. Buna nazaran güzel uyku alışkanlıklarının, beslenme, idman, beden tartısı ve tansiyon üzere uzun ömrün ana belirleyicileriyle misal ölçekte ehemmiyet taşıyabileceği tabir edildi.
Bu yaklaşım, uykuya yönelik tartışmalarda “günlük alışkanlık” seviyesinde görülen hususun, daha geniş bir sıhhat siyaseti alanına taşınması gerektiğini savunan görüşleri güçlendiriyor.
EKONOMİK TESİRİ DE VAR: HASTANE MÜRACAATLARI AZALIYOR
Araştırma, uyku nizamının sıhhat sistemi üzerindeki mali tesirlerine de dikkat çekti. Buna nazaran daha sağlıklı uyku alışkanlıkları, hastane müracaatlarında düşüşle ilişkilendirildi ve kişi başına yılda 287 dolara kadar sıhhat harcaması tasarrufu sağlayabileceği aktarıldı. Bu bulgu, uykunun sadece ferdî bir “iyi hissetme” sıkıntısı değil, sıhhat harcamalarını etkileyen bir değişken olabileceğini gösteriyor.
