İnsanlığın ilk atası keşfedilmiş olabilir: Modern insan Afrika’da mı ortaya çıktı?
İnsanlığın kökeni ve Homo sapiens’in hangi atadan türediği sorusu, paleoantropolojinin en temel tartışma başlıkları ortasında yer alıyor. Fas’ta gün yüzüne çıkarılan ve yaklaşık 773 bin yıl öncesine tarihlenen yeni fosiller, bu tartışmaya güçlü bir bilgi seti ekledi. Nature mecmuasında yayımlanan çalışmaya nazaran kelam konusu kalıntılar, çağdaş insan soyunun Afrika’daki erken bir atasını temsil ediyor olabilir.
FAS’TA KRİTİK KEŞİF
Araştırma grubu, Kazablanka yakınlarındaki Grotte à Hominidés isimli bölgede iki adet kısmi çene kemiği, çok sayıda diş ve omur modülü buldu. Fosillerin morfolojik özellikleri, Homo erectus’a mahsus ilkel ögeler ile çağdaş insan ve Neandertallerde görülen daha gelişmiş özellikleri bir ortada taşıyor. Bu karma yapı, kelam konusu kümenin insan evriminde geçiş niteliği taşıyan bir popülasyon olduğunu gösteriyor.
İNSAN SOY AĞACINDAKİ BÜYÜK BOŞLUK
Genetik bilgiler, Homo sapiens, Neandertaller ve Denisovalıların yaklaşık 765 bin ile 550 bin yıl evvel ortak bir atadan ayrıldığını ortaya koyuyor. Lakin bugüne kadar bu ortak cedde ilişkin fosil bulunamamıştı. Bu nedenle ayrışmanın nerede gerçekleştiği de meçhuldü.
Daha evvel İspanya’daki Gran Dolina mağarasında bulunan ve Homo antecessor olarak isimlendirilen fosiller, bu ortak cet için en güçlü aday olarak görülüyordu. Fakat Homo antecessor’un Avrupa’da yaşamış olması, çağdaş insan soyunun Afrika dışı bir kökene sahip olabileceği tartışmasını doğurmuştu.
AFRİKA KÖKENİ TEKRAR GÜÇLENİYOR
Yeni Fas fosilleri, bu tartışmada Afrika lehine güçlü bir delil sunuyor. Çalışmanın muharrirlerinden Jean-Jacques Hublin’e nazaran, Afrika’da 1 milyon ile 600 bin yıl öncesi ortasına tarihlenen insan fosillerinin yokluğu, uzun müddet “kanıt yokluğu” olarak değerlendirildi. Fakat bu keşifle birlikte kelam konusu boşluk kıymetli ölçüde kapanmış oldu.
Hublin, bulunan kalıntıların Homo antecessor’dan morfolojik olarak farklı olduğunu ve farklı lakin akraba bir soy çizgisini temsil ettiğini belirtiyor. Bu durum, Avrupa’daki Homo antecessor’un Neandertallere giden sınırı oluştururken, Afrika’daki bu popülasyonun Homo sapiens’e giden yolu temsil etmiş olabileceği ihtimalini gündeme getiriyor.
FOSİLLERİN YAŞI NEDEN KIYMETLİ?
Fosillerin yaklaşık 773 bin yıl öncesine tarihlenmesi, onları insan soyunun ayrışma devrine son derece yakın bir noktaya yerleştiriyor. Tarihleme, Dünya’nın manyetik kutuplarının yaklaşık 780 bin yıl evvel yer değiştirdiği Brunhes–Matuyama manyetik terslenmesi ile uyumlu bir tortu katmanına dayanıyor. Bu jeolojik işaret, fosillerin yaşını belirlemede güçlü bir referans sağlıyor.
