Hakan Fidan’dan ‘Avrupa savunma ittifakı’ çıkışı: ‘Niyet anlaşılır ama gerçekçi değil’

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, önceki gün Katar merkezli Al Jazeera televizyonuna verdiği röportajda, “Savunma sanayisi alanında Avrupa Birliği kimi adımlar atıyor, SAFE bunlardan biri. Fakat bizim önerdiğimiz şey şu: Tahminen Birleşik Krallık, Türkiye ve birtakım büyük Avrupa ülkeleri bir ortaya gelerek Avrupa’nın yeni güvenlik mimarisinin ne olacağı ve dayanıklılığımızı, gücümüzü ve caydırıcılığımızı neyin artıracağı konusunda nitelikli tartışmalar yapmak. Bölgede kolektif ve güçlü bir güvenlik kapasitesine sahip olmazsak, farklı büyük güçlerin, farklı çekim merkezlerinin etrafında savruluruz. Birleşik Krallık, Türkiye, Fransa, Almanya ve öteki büyük Avrupa ülkeleri hakikaten kendi kararlarını alabilirse ne Transatlantik eksenine ne Çin’e ne de Rusya’ya savrulmak zorunda kalırız. Ya Amerika’nın güvenlik şemsiyesinin Avrupa’yı ve AB’yi sonsuza kadar müdafaasını beklemeye devam edeceğiz ya da bunun ortadan kalkabileceğini düşünüyorsak, kendi çekim merkezimizi oluşturmak zorundayız” kelamlarını sarf etti.

‘TÜRKİYE BİR BOŞLUK OLUŞTUĞUNU GÖRÜYOR’

Savunma ve dış siyaset analisti Suat Delgen, bu açıklamanın arkaplanında yer alan şartları anlatarak, “ABD artık mevcut global sistemin kendi gayelerine hizmet etmediğini gördü. Ve bu global sistem aslında Çin’le çabada, Çin’in gayelerine daha çok hizmet etmeye başladı. Münasebetiyle oyunun kurallarının değişmesi gerekiyor. Bu noktada da işin içerisine NATO giriyor. Orada da son olarak Danimarka, Grönland nedeniyle, ABD’yi güvenlik tehdidi olarak tanımlıyor. Bu durumda sağlıklı bir NATO yapısından kelam edemezsiniz. Ayrıyeten, NATO, kuruluş etabında Rusya’yı dışarıda, Almanya’yı denetim altında, Amerika Birleşik Devletleri’ni de Avrupa’da tutmak üzerine bir yapıydı. Lakin artık Trump, ‘2030 yılına kadar kendi savunma yeteneklerinizi kazanmanız gerekir, zira biz buraya kaynak ayırmak istemiyoruz’ diyor. Avrupa’da da, Rusya-Ukrayna Savaşı’ndan sonra çok önemli bir Rusya tehdidi var. Bu noktada Türkiye bir boşluk oluştuğunu görüyor ve kendince birtakım angajmanlara giriyor” tabirlerini kullandı.

‘BU ÜSLUP İTTİFAKLAR ORTAK TEHDİT ANLAYIŞIYLA OLUŞUR’

Türkiye’nin bu uğraşlarına rağmen gelebilecek cevaplar konusunda kuşkuları olduğunu söyleyen Delgen, “Bu ülkeler nitekim Türkiye’yle birlikte hareket edebilecek ülkeler mi? Mesela şu sıralar Avrupa için Güvenlik Aksiyonu SAFE’i tartışıyoruz. Türkiye bu programdan önemli hisse alabilirdi lakin buna ne kadar dahil oldu? Yanı sıra, Avrupa Birliği yeni pazar arayışları içerisinde. Hür ticaret muahedeleri imzalıyor, Hindistan’la imzaladı. Made in Europe’un da konuşulduğu bir ortamda Türkiye’nin gümrük birliğinin güncellenmesi gerekiyor. Bu problemler dururken, Fidan‘ın saydığı ülkelerle bir arada hareket edebilmek ne kadar gerçekçi? Ben mevcut münasebetlere baktığım vakit bu türlü bir taban görmüyorum” dedi.

Delgen, bu şekil ittifakların ortak tehdit anlayışı üzerinden oluştuğunu belirterek, “Şimdi Avrupa için tehdit olan ülke kim? Çok net bir biçimde Rusya. Pekala Türkiye, Rusya’yı şu etapta tehdit olarak algılıyor mu ki Rusya’nın tehdit olarak algılandığı bir yapıya entegre olacak? İkincisi, Türkiye bu türlü bir mutabakata girdiğinde sanki Türkiye-Rusya alakaları nasıl evrilecek? Buna yönelik bir projeksiyon var mı?” sorularını sordu.

Fidan’ın bu türlü bir açıklama yapmasının gerisinde Türkiye’deki iç politik tartışmaların tesiri olabileceğini tabir eden Delgen, bu biçim açıklamaların Fidan’ın popülaritesini arttırdığını söyledi.

Delgen ayrıyeten, Türkiye-Suudi Arabistan-Pakistan savunma paktının gündeme gelme sebebinin, “İran’ın tesir alanının azalmasıyla oluşan boşluğu doldurma arayışı” olduğunu söyledi.