Gönlümün Arka Bahçesi: Adil Ocak’ın resminde hatıranın ışığı, ışığın hatırası

“Gönlümün Art Bahçesi” başlığı, tam da bu görünmeyen yere işaret ediyor. Adil Ocak’ın standı, bir yerde açılmaktan çok, insanın içindeki o gizli coğrafyayı açıyor: Geriye dönüp bakınca değil; ileriye yürürken bile içinde taşınan bir bahçeyi.

Serginin afişinde kurduğu dünya, bu başlığın boşuna seçilmediğini daha birinci anda söylüyor. Gökyüzü, kızılın ve pembenin katmanlarıyla üst üste binen bir akşam perdesi. Uzakta yumuşak bir zirve çizgisi; onun önünde sıklaşan, çoğalan, birbirine yaslanan ağaçlar… Bir kasabanın küçük pencereleri yanıyor; ışık, karanlığın içinden değil, hatıranın içinden sızıyor güya. Ön planda tarlalar, geniş parseller halinde uzanıyor: insan emeğinin çizgisi, mevsimin ritmi, tekrarın sabrı… Ve en altta, dumanını ince bir çizgi üzere gerisine bırakan bir tren geçiyor. Tren, sırf bir araç değil; fotoğrafın içinden geçen “zaman” duygusu. Bir yerden bir yere gitmek kadar, bir çağdan ötekine geçmek: çocuklukla yetişkinlik ortasındaki o uzun hatta.

Adil Ocak’ın fotoğrafında görünüm, birden fazla vakit “dışarının görüntüsü” olmaktan çıkar; “içerinin iklimi”ne dönüşür. Bu yüzden ağaçlar bir orman değildir yalnız; insanın biriktirdiği şeylerin kalabalığıdır. Tarlalar yalnız bir ova değildir; hayatın kendini nizama sokma uğraşıdır. Mesken ışıkları yalnız bir köy detayı değil; insanın, uzaklıkla yakınlığı tıpkı anda hissettiği o ince sızı. Ocak’ın fotoğrafında yer, “yer” olmanın ötesinde “yurt”a yaklaşır: İçinde yaşanmış, üzerinden geçilmiş, anıya dönmüş bir yerdir bu.

Bu duyarlığın ardında, sanatkarın hayatının taşıdığı coğrafya da var. 1951 Trabzon doğumlu Ocak, 1965’te Ankara’ya gelir; Gazi Eğitim Enstitüsü yıllarının akabinde uzun bir öğretmenlik devri yaşar, üretimini atölyede sürdürür. Ömür çizgisi bile fotoğraflarındaki tren sınırına benzeri: memleketten kente, yerelden merkeze, taşradan başşehre uzanan bir geçiş. Lakin asıl dikkat cazip olan, bu geçişin fotoğrafta bir “kayıp” değil, bir “zenginleşme”ye dönüşmesidir. Trabzon’un tabiatı, toprağın ve denizin yan yana durduğu o sert fakat cömert coğrafya, Ankara’nın geniş ufkuyla birleşir; fotoğrafta ikisi de birer “hafıza rengi” olur.

Ocak’ın söyleşilerinde kurduğu cümle, bu sergiyi okurken de yol gösteriyor: “Var olanı değil de bana nazaran var olması gereken.” Bu, kolay bir estetik tercih değil; resme karşı bir tavırdır. Zira “var olan” birden fazla vakit gözü ikna eder; ancak insanı her vakit içeriden yakalamaz. “Var olması gereken” ise, bazen gerçekliğin yerine geçen bir his doğruluğudur: Gördüğümüz şeyden çok, o şeyin bizde bıraktığı iz. Bu yüzden Adil Ocak’ın renkleri, doğayı kopyalamaz; tabiatın beşerde bıraktığı tortuyu kurar. Gökyüzündeki kızıl, meteorolojik bir anı değil; bir ruh hâlini taşır. Işık, aydınlatmak için değil, hatırlatmak için vardır.

Sergideki fotoğrafların birçoklarında hissedilen o “ışık dramaturjisi” de buradan gelir. Ocak’ın ilgisini çektiği isimler ortasında Rembrandt ve Caravaggio’nun ışık hassaslığına, Van Gogh’un hür tuşesine işaret etmesi boşuna değil. Bu tesirler, direkt alıntı üzere durmaz; fotoğrafın içindeki tansiyonlarda, koyuyla aydınlığın birbirini taşıdığı anlarda, ufuk çizgisinin bir sahne çizgisine dönüştüğü yerlerde duyulur. Işık burada yalnızca bir fizik problemi değildir; bir anlatım aracıdır. Bazen bir konutun penceresinden sızan küçük sarı parıltı, koca bir görüntünün “insan” tarafını tek başına ayakta meblağ. Bazen bulutların altındaki yumuşak pembe katman, akşamın değil, iç dünyanın perdesini indirir.

“Gönlümün Art Bahçesi”nin en güçlü yanı, görüntüyü bir “kaçış”a çevirmemesi. Bu fotoğraflar, hayattan uzaklaşmak için kurulmuş dekorlar değil; hayatın içinde kalmanın diğer bir yolu. Tren geçiyor; tarlalar uzanıyor; ağaçlar çoğalıyor; küçük ışıklar yanıyor… Her şey yerli yerinde lakin her şey bir kesim “daha başka”: Biraz daha sıcak, biraz daha derin, biraz daha içeriden. Adil Ocak, doğayı sakinleştirerek değil; ona bir hafıza yükleyerek kuruyor. Böylelikle fotoğraf, bakılan bir yüzey değil; içine girilen bir iklim oluyor.

Sergi, Ankara’nın süratli gündemi içinde bir “durak” duygusu taşıyor. Bir fotoğrafın karşısında insanın aceleyi bırakıp bakışını genişletmesi gibi… Zira Ocak’ın görüntüleri, “görmek”ten çok “hatırlamak”la ilgileniyor. Art bahçe dediğimiz yer de zati bu türlü değil mi: Kapısını her gün açmadığımız, lakin varlığını bildiğimiz, içimizde durdukça bizi tamamlayan bir yer.

Adil Ocak’ın “Gönlümün Art Bahçesi” standı, tam da bu tamamlanma gereksinimine seslenen bir buluşma. Tabiata bakarak değil; tabiatın içimizde bıraktığı renge bakarak.

SERGİ BİLGİLERİ

Adil Ocak – “Gönlümün Art Bahçesi” (Kişisel Sergi)
Tarih: 17 Ocak – 5 Şubat 2026
Açılış ve Kokteyl: 17 Ocak 2026, Cumartesi – 18.00
Mekân: Galeri Yavrukuş
Adres: Sancak, Tiflis Cd. 36/A, 06550 Çankaya / Ankara