Erdoğan ‘Bunu verirsem vatana ihanet ederim’ demişti: Köprü ve otoyol satışları için düğmeye basıldı!
Bloomberg News’in mevzuya yakın kaynaklara dayandırdığı haberine nazaran, Türkiye, İstanbul’da bulunan iki köprü ile kimi otoyolların özelleştirilmesine yönelik süreç için Ernst & Young’ı yetkilendirdi.
ERNST & YOUNG KÖPRÜLER İÇİN DANIŞMANLIK YAPACAK
Haberde, Ernst & Young’ın 15 Temmuz Şehitler Köprüsü ile Fatih Sultan Mehmet Köprüsü’nün işletme haklarının satışı konusunda hükümete danışmanlık hizmeti vereceği belirtildi.
ÜCRETLİ OTOYOLLAR DA KAPSAMDA
Özelleştirme sürecinin sadece köprülerle sonlu olmadığı, en az dokuz fiyatlı otoyolun da kapsama alındığı söz edildi. Kaynaklara nazaran Türkiye, satış sürecinde teknik danışman olarak Kanada merkezli BTY Group’u da görevlendirdi.
İHALE SÜRECİ YIL İÇİNDE PLANLANIYOR
Haberde, hükümetin kelam konusu özelleştirmeye ait resmi ihale sürecini yılın ilerleyen devirlerinde başlatmayı planladığı aktarıldı.
Bloomberg News’te yer alan bu bilgiler, şu ana kadar resmi kaynaklar tarafından doğrulanmadı
KRİTİK ALTYAPI VARLIKLARI SATIŞA ÇIKIYOR
Türkiye’nin en stratejik altyapı varlıkları ortasında yer alan bu köprüler ve otoyollar için farklı özelleştirme seçenekleri masada bulunuyor. Hükümet, köprü ve otoyolların satışı ya da kamu-özel kesim iştiraki modellerini pahalandırıyor. Mevzuya yakın kaynaklardan alınan bilgilere nazaran, süreç şimdi erken evrelerinde bulunuyor ve kesin karar alınmış değil. Köprü ve otoyollar şu anda devlet şirketi tarafından işletiliyor.
Bu adımın temel maksadı, devlet bütçesi için kaynak yaratmak ve kamu borcunu azaltmak olarak öne çıkarken öteki özelleştirmelerle birlikte alıcı olarak teklif veren firmaların kârları da dikkat çekiyor. Özelleştirme ile kullanım hakkını muhakkak bir müddet için satın alan firmalar bu müddette yapacakları çıkarın daha altında teklif vererek kâr etme emeli güderken bu özelleştirmeler Yap İşlet Devret (YİD) projeleri ile birlikte tartışma yaratmaya devam ediyor.
1915 Çanakkale Köprüsü başta olmak üzere YİD projelerindeki ziyanlar milyarca dolarla söz ediliyor. Devletin proje ile birlikte kasasına girmesi beklenen milyarlarca dolarlık bedel çok daha azına kısa müddetli kaynak oluşturmak hedefiyle satılıyor.
4,4 MİLYAR DOLARLIK ÖZELLEŞTİRME HEDEFİ
2025 yılı Eylül ayında açıklanan Orta Vadeli Plan’da 2026 yılı için öngörülen 185 milyar TL‘lik özelleştirme geliri dikkat çekmişti. Bu sayı, eylül ayı kuruyla yaklaşık 4,4 milyar dolar manasına geliyordu.
Özelleştirme planları, 2012 yılında yaşanan süreci hatırlatıyor. O devirde yaklaşık 2.000 kilometrelik otoyol ağıyla birlikte köprülerin işletme hakları için açılan ihalede, Koç Holding, Beğenilen Teşebbüs Sermayesi Yatırım Paydaşlığı ve Malezya merkezli UEM Group’tan oluşan konsorsiyum 25 yıllık müddet için 5,7 milyar dolarlık teklif vermişti. Periyodun Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan bu ihaleyi iptal etmişti.
Erdoğan, 26 Şubat 2013’te bahse ait yaptığı açıklamada, “Bu sayı beni tatmin etmedi. Ben bunun üzerine bir çalışma yaptırdım. Bu ihalenin olması gereken en üst sayı ne olabilir? Burada bunun iki katı bir sayı çıktı karşıma. Arkadaşlar bu türlü çıktıktan sonra ben bunu verirsem vatana ihanet ederim, halkıma ihanet ederim” tabirlerini kullanmıştı.
Erdoğan’ın o devir 5,7 milyar dolarlık teklifi düşük bularak reddetmesinin akabinde, artık Orta Vadeli Plan’da toplam özelleştirme geliri olarak verilen amacın 4,4 milyar dolar olarak öngörülmesi soru işaretleri yarattı. Erdoğan’ın “vatana ihanet” kelamlarını kullandığı ihalenin boyutu ise bir öteki soru işareti.
Türkiye Cumhuriyeti’nde 1986 ve 2024 yılları ortasında yapılan tüm özelleştirmelerin toplamı 134,1 milyar TL‘ye karşılık gelirken bugün 2026 yılı için planlandığı tabir edilen özelleştirmelerin toplam büyüklüğü ise 186 milyar TL.
“TALAN KÖPRÜSÜ” OLARAK ANILDI
Özelleştirmeler içinde kamuoyunda en çok yer alanlardan biri 1915 Çanakkale Köprüsü’ydü. Köprünün imal maliyetine kıyasla garanti verilen fiyat ortasındaki fark büyük ziyanı ortaya koydu. 1915 Çanakkale Köprüsü’nde 2024 yılında verilen geçiş garantisi karşılanamayınca köprüyü işleten şirkete 281 milyon Euro ödeme yapılmıştı. 2034 yılına kadar işletilmeye devam edilecek köprü daha sonra devlete devredilecek.
AKP’li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın imali için “Milletin cebinden 5 kuruş çıkmayacak” tabirlerini kullandığı 1915 Çanakkale Köprüsü’nün üretim maliyeti 1 milyar 750 milyon Euro olarak hesaplanıyor. Garanti edilen sayıya ulaşılmadığında devlet fark için işletmeciye Hazine’den ödeme yaparken garanti edilen sayıya ulaşıldığında ise köprüyü kullanan halktan alınan bedel bu defa devlete değil tekrar işletmeciye kalıyor.
