Enflasyonda ‘aralık-ocak’ muamması: Bakan Şimşek ‘hava durumu’ Mahfi Eğilmez ‘ücret oyunu’ dedi!
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 3 Şubat tarihinde ocak ayına ait enflasyon bilgilerini yayımladı. Buna nazaran ocak ayında enflasyon yüzde 4,84 olurken, yıllık enflasyon yüzde 30,65 olarak hesaplandı.
Yılın son aylarında açıklanan enflasyon datalarının görece düşük seyretmesi dikkat çekerken, bu bilgilerin yeni yılda uygulanacak minimum fiyatın belirlenmesinde temel referanslardan biri olması tartışmaları da beraberinde getiriyor. Minimum fiyat, aralık ayında açıklanan yıllık enflasyon oranı dikkate alınarak belirleniyor ve ocak ayından itibaren yürürlüğe giriyor.
ARALIKTA DÜŞÜK OCAKTA YÜKSEK ENFLASYON
Aralık ve ocak aylarında açıklanan enflasyon oranları ortasındaki bariz fark, evvelki yıllarda olduğu üzere bu yıl da kamuoyunun gündeminde yer aldı. TÜİK’in açıkladığı enflasyon oranlarının bağımsız kuruluşlara kıyasla daha düşük olması eleştirilirken, kurumun 26 Mayıs 2022 tarihinde enflasyon sepetini açıklamayı bırakması da güvensizlik tartışmalarını artırdı.
YILLARA YAYILAN TIPKI TABLO
TÜİK, 2024 aralık ayında enflasyonu yüzde 1,03 olarak açıklarken, Ocak 2025’te bu oran yüzde 5,03 oldu. Misal bir tablo evvelki yıllarda da görüldü.
2023 Aralık ayında yüzde 2,93 olan enflasyon, Ocak 2024’te yüzde 6,70’e yükseldi.
2022 Aralık ayında yüzde 1,18 olarak hesaplanan oran ise Ocak 2023’te yüzde 6,65 düzeyinde gerçekleşti.
Bu görünüm, evvelki yıllarda aralık ayında düşük, ocak ayında yüksek seyreden enflasyon eğiliminin kalıcı hale geldiğine işaret etti.
ASGARİ FİYAT SONRASI OCAK ENFLASYONU
Bu yıl kelam konusu eğilim daha erken başladı. 2025 kasım ayında enflasyon yüzde 0,87, aralık ayında yüzde 0,89 olarak açıklandı.
23 Aralık’ta yapılan toplantının akabinde taban fiyatın 28 bin 75 TL olarak belirlenmesinden sonra TÜİK, 2026 Ocak ayı enflasyonunu aylık yüzde 4,84 olarak duyurdu.
ŞİMŞEK’E NAZARAN SEBEP MAKÛS HAVA KOŞULLARI
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, 2026 yılı ocak ayı enflasyon bilgilerine ait değerlendirmede bulundu. Yıllardır süren, taban fiyat artırımı öncesinde düşük, sonrasında yüksek açıklanan enflasyon tartışmalarına değinen Şimşek, besin fiyatları üzerindeki hava şartları tesirine dikkat çekti.
Şimşek, toplumsal medya hesabından yaptığı paylaşımda, “Ocak ayı enflasyon gerçekleşmesinde, olumsuz hava şartlarının tesiriyle uzun periyot ortalamasının epey üzerinde artan besin fiyatları ile dönemsel ögeler belirleyici oldu” sözlerini kullandı.
YAŞANANLAR TESADÜF DEĞİL
İktisatçı Mahfi Eğilmez, ocak ayı enflasyonunun açıklanmasının akabinde TÜİK’in enflasyon ölçümünde yaptığı değişiklikleri ele aldığı bir yazı kaleme aldı. Endeks kapsamındaki güncellemeleri kıymetlendiren Eğilmez, sorunun teknik değişikliklerden çok fiyatlama davranışlarında yattığını belirtti.
“Kendime Yazılar” isimli blogunda yayımlanan “TÜFE Yenilendi Lakin Yaklaşım Aynı” başlıklı yazısında aralık ve ocak ayı TÜFE datalarını karşılaştıran Eğilmez, her yıl ocak ayı enflasyonunun aralık ayına kıyasla çok daha yüksek gerçekleştiğine dikkat çekti. Son iki yılda bu farkın beş kata kadar çıktığını vurgulayan Eğilmez, bunun tesadüf olmadığını söz etti.
Eğilmez, değerlendirmesinde şu sözlere yer verdi:
Olan şey yılın son iki ayında ve bilhassa de son ayında bütün artırımlar, artışlar biriktirilip bir sonraki yılın ocak ayına devrediliyor ve o nedenle aralık ayı düşük, ocak ayı çok yüksek çıkıyor. Bunun nedeni yıllık enflasyonun son aylarda yükselmesini ve fiyat artışlarını üst istikamette etkilemesini önlemek. Onun için de başlıkta da dediğimiz üzere yaklaşımları değiştirebilmek, endeksleri değiştirmekten çok daha kıymetli. Zira o vakit gerçekleri görmek ve ona nazaran tedbir almak mümkün olabilecek.
