Cengiz Holding’e ait Halilağa Bakır Madeni için çağrı: ‘Faaliyetleri durdurulsun, izinleri iptal edilsin’

Kazdağları Ekoloji Platformu’nun (KEP) davetiyle Çanakkale ve Körfez bölgesinden gelen hayat savunucuları, Bayramiç Adliyesi önünde bir ortaya geldi. Hacıbekirler bölge halkının açtığı Cengiz Holding’e ilişkin Halilağa Bakır Madeni‘ne “işletme ruhsatı” iptal davasına, Kazdağı Doğal ve Kültürel Varlıkları Muhafaza Derneği ve yurttaşlar ismine farklı ayrı müdahillik dilekçeleri verildi.

Ayrıca, Bayramiç Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen “kapsamlı kabahat duyurusu” belgesine da toplu dilekçe sunularak yeni beyan ve kanıtlar eklendi.

Verilen dilekçelerde, Cengiz Holding’e ilişkin Halilağa Bakır Madeni için düzenlenen işletme müsaadesinin iptali istemiyle açılan ve kazanılan davaya ait Çanakkale 2. Yönetim Mahkemesi kararı, Çanakkale 1. Yönetim Mahkemesi’ne ve Bayramiç Cumhuriyet Başsavcılığı’na iletildi.

Dilekçelerde, projeye ait usulsüzlük savlarına ait teknik değerlendirmelere de yer verildi.

Dilekçe süreçlerinin akabinde Bayramiç Adliyesi önünde basın açıklaması yapıldı. Açıklamayı, KEP ismine platform bileşenlerinden Kazdağı Doğal ve Kültürel Varlıkları Koruma Derneği Yönetim Kurulu Lideri Süheyla Doğan okudu.

“BU KARAR, TÜM MADEN PROJELERİ İÇİN EMSAL TEŞKİL EDECEK”

Açıklamada, şunlar kaydedildi:

“Cengiz Holding’in Halilağa Bakır Madeni Projesi’ne ilişkin 24 Temmuz 2024 tarihli bakır işletme müsaadesi, Kazdağı Doğal ve Kültürel Varlıkları Müdafaa Derneği’nin açtığı dava sonucunda, Çanakkale 2. Yönetim Mahkemesi’nin kararıyla iptal edilmiştir. Mahkeme, ÇED kararı bulunmayan alanlara işletme müsaadesi düzenlenmesinin hukuka uygun olmadığını açık biçimde ortaya koymuştur. Bu karar, tüm maden projeleri için emsal teşkil edecek çok değerli bir karardır. Gerçekten maden şirketleri, mahkemenin yürütmeyi durdurma kararı vermesinden sonra hayli endişelenmiş ve birçok maden işletme müsaadelerinin geçersiz hale geleceği konusunda tasalarını lisana getirmişlerdir. Fakat ne yazık ki davalı yönetim olan Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG), şirketin faaliyetlerini sürdürebilmesi maksadıyla çabucak yeni işletme müsaadesi düzenlemiş ve yürütmeyi durdurma kararını boşa düşürmüştür. Fakat tüm bu yeni işletme izinlerinde de temelli ve ağır hukuka terslikler devam etmektedir.

“ÇED RAPORU, MEVZUATA VE BİLİMSEL PRENSİPLERE AYKIRIDIR”

İşletme müsaadesine temel olan ÇED raporu, mevzuata ve bilimsel unsurlara karşıttır. Kıymetli eksik, yanlış ve tutarsızlıklar bulunmaktadır. Bu durum, keşif ve uzman incelemeleri raporlarında ve ayrıyeten karşı oy veren yargıçların kararlarında da ortaya konmuştur. Anımsanacağı üzere, birinci ÇED raporu, sivil toplu örgütleri ve yurttaşlardan oluşan 87 davacı tarafından dava edilmiş, dava kazanılmış, yine hazırlanan ÇED raporu da 94 davacı tarafından dava edilmiş, mahkeme tarafından bu defa tekrar davacılar lehine olan eksper raporları ile hiçe sayılarak, şerhli karar ile dava reddedilmiş, Danıştay da yeniden şerhli kararı ile mahallî mahkeme kararını onaylayarak ekolojik yıkımın başlamasına neden olmuştur.

Çevreyi ve kamu faydasını gözetmeyen Haliliağa Bakır Madeni Projesi, entegre bir yaklaşımdan mahrum, kaynak kaybına sebebiyet veren, yüksek riskli ve kusurlu bir planlamaya dayanmaktadır. ÇED projesinde yer alan yanlışlı ve tehlike arz eden plan ve dizaynlar, davalı idarece uygun bulunduğundan, Maden İşletme Projesi’nde de motamot tekrar etmektedir. Ayrıyeten müsaade ve projelerde önemli ve giderilmemiş çelişkiler bulunmaktadır.

“ALTIN İŞLETMESİNE İLİŞKİN ÇED ALANINA DA BAKIR İŞLETME MÜSAADESİ VERİLMİŞ”

Proje ve izinlerdeki en önemli hukuka karşıtlıklar şunlardır:

Atık Depolama Tesisi, yerleşim ünitelerine ve içme–kullanma suyu göletlerine mevzuatta öngörülen taban inançlı aralar sağlanmadan planlanmıştır. Arkeolojik sit alanlarında ve arkeolojik çalışmalar tamamlanmadan işletme müsaadesi verilmesi, kültürel mirası direkt tehdit etmektedir. Maden İşletme Projesi ve müsaadelerinin büyük kısmı sulama alanında ve sulama havzası içinde kalmasına karşın, bu alanlara has gözetici önlemler planlanmamıştır. Kamulaştırma üzere gerekli müsaadeler tamamlanmadan çalışma ruhsatı ve ÇED alanı dışını da kapsayacak halde maden işletme müsaadesi verilmiş, fiilen faaliyete geçilmiştir. Gölet ve şantiye üzere entegre tesis alanları için işletme müsaadesi bulunmamaktadır.

İşletme müsaadesi ve ÇED kararı bulunmayan alanlarda sahalarda faaliyet yürütülmektedir. Altın işletmesine ilişkin ÇED alanına da bakır işletme müsaadesi verilmiştir. ‘Görünür rezerv’ olarak tanımlanan alanlarda Atık Depolama Tesisi ve gölet planlanmıştır. ‘Bakır işletmesi’ olarak tanımlanan alandaki altın varlığı gizlenmiştir. Kamulaştırma sürecinde, hukuka karşıtlıklar ve önemli tutarsızlıklar içeren Kamulaştırma İşletme Projesi temel alınmıştır. Bu projeye dayalı 3 Aralık 2024 tarihli eski bakır işletme müsaadesi de ÇED kararı bulunmayan alanları içerecek formda düzenlenmiştir. Mülkiyet müsaadeleri tamamlanmadan ve gerekli sıhhat muhafaza bandı oluşturulmadan faaliyet yürütülmesi nedeniyle bölge halkı önemli mağduriyetler yaşamış, iş kazaları meydana gelmiştir. Alanda kâfi personel sıhhati ve iş güvenliği tedbirleri alınmamakta; can güvenliği dahil ağır riskler içeren faaliyetler sürdürülmektedir. Görünür rezervin ortaya konduğu alanların sonradan ‘muhtemel rezerv’ olarak gösterilmesi, bilimsel ve türel destekten mahrumdur. Maddelere muhalif faaliyetlere karşın gerekli kontrollerin yapılmadığı, yaptırım sistemlerinin işletilmediği görülmektedir.

“İŞLETME MÜSAADESİ, HUKUKA KARŞITLIKLAR GİDERİLMEDEN TEKRAR DÜZENLENDİ”

Yargı kararıyla iptal edilmiş bir işletme müsaadesinin, hukuka karşıtlıklar giderilmeden yine düzenlenmesi kabul edilemez. Usulsüzlükler nedeniyle yeni işletme müsaadesinin ve ayrıyeten işletme ruhsatının iptali için de davalar açılmış olup dava süreci devam etmektedir. Ayrıyeten tüm bu süreçte misyon ihmali olan, eksik ve kusurlu iş yapan şirket, kamu vazifelileri ve eksperler hakkında yaptığımız kapsamlı kabahat duyuru evrakımız da Bayramiç Savcılığı’nda devam etmektedir.

Çevreyi, su kaynaklarını, tarım alanlarını, kültürel mirası ve bölge halkının ömür hakkını tehdit eden bu faaliyetler karşısında; mahkemelerin kelam konusu davalarla ilgili ivedilikle yürütmeyi durdurma kararı vermesi ve müsaade ve ruhsatları iptal etmesini ve hata duyurusu belgemizdeki taleplerimizi dikkate alarak gerekli yaptırımları uygulamasını bekliyoruz. Taleplerimiz şunlardır: Ruhsat alanında yürütülen faaliyetler acilen durdurulmalıdır. Hukuka muhalif formda düzenlenen ve yargı kararlarına alışılmamış olan tüm işletme müsaadeleri derhal iptal edilmelidir. Mahkeme kararlarının etkisizleştirilmesine yol açan idari uygulamalara son verilmelidir. Kamu faydasını ve hayat hakkını temel alan aktif kontrol ve yaptırım düzenekleri işletilmelidir.”