Hubble Uzay Teleskobu (HST) son 30 yılda, gezegenimizin ötesine bakmamızı sağlayan en muteber bilimsel araçlardan biri oldu.
1990’da fırlatılan Hubble, galaksilerin merkezinde harika kütleli kara deliklerin varlığını doğrulamaktan, Plüton’un uyduları Nix ve Hydra’yı keşfetmeye kadar birçok değerli bulguya imza attı.
35 yılda alçak Dünya yörüngesinde yaklaşık saatte 28 bin kilometre süratle dolaşan teleskop, bugüne kadar 1,3 milyondan fazla gözlem yaptı.
DONANIM YIPRANDI
Hubble, NASA’ya hâlâ kıymetli bilimsel bilgiler sağlamaya devam ediyor. Fakat yıllar içinde kimi kesimleri yıprandı. Bilhassa teleskobun hedefleme yapmasını sağlayan jiroskoplar üzere kritik donanımlar, artık eskisi kadar verimli çalışmıyor.
Yine de uzmanlara nazaran, “Hubble’ın ömrü büsbütün bitmiş değil.”
EN BÜYÜK SORUN
Buna karşın, teleskobun karşı karşıya olduğu çok önemli bir risk var. Bunlardan en kıymetlisi, Hubble’ın Dünya’ya gerçek giderek alçalması.
Yerçekimi ve atmosferik sürtünme, Hubble’ı yavaş yavaş daha düşük irtifalara çekiyor. Bilim insanları müdahale etmezse teleskop, bir noktada yörüngeden çıkıp denetimsiz formda Dünya’ya geri düşebilir.
NASA, geçmişte birkaç sefer Hubble’ın yörüngesini yükselterek ömrünü uzattı. Bu müdahaleler, 2009’da emekliye ayrılan Space Shuttle (Uzay Mekiği) programı devrinde astronotların yaptığı servis misyonlarıyla mümkün oluyordu.
NASA, bu süreci daha evvel şöyle açıklamıştı:
Astronotlar 3 ila 5 gün süren uzay yürüyüşleriyle bakım vazifelerini tamamladıktan sonra, denetim takımları teleskobu özgür bırakmaya hazırlar. Birçok vakit bu süreç, mekik iticilerinin Hubble’ı biraz daha yüksek yörüngeye taşımasını da içerirdi. Bu adım, atmosferik sürtünme nedeniyle doğal olarak yörüngeden çıkmasını geciktirerek Hubble’ın ömrünü uzatırdı.
Başlangıçtaki plan, Hubble’ın ömrü dolduğunda Uzay Mekiği ile geri getirilmesiydi. Lakin beklenmedik biçimde Hubble, Uzay Mekiği programından daha uzun yaşadı.
NE VAKİT DÜŞECEK?
2022’de SpaceX, Hubble’ın yörüngesini daha inançlı bir düzeye taşımak için ‘yeniden itme’ (re-nudge) misyonu fikrini gündeme aldı. Lakin bu plan hayata geçirilemedi.
Amerikan Astronomi Derneği bilgilerine dayanan yeni bir çalışmaya nazaran ise Hubble, 2033 üzere erken bir tarihte Dünya atmosferine tekrar giriş yapabilir.
Çalışmada ayrıyeten, teleskobun 2029’a kadar atmosfere girip yanma ihtimalinin yüzde 10 olduğu söz edildi.
Yörünge bozulması araştırmasında şu değerlendirmeye yer verildi:
Bu çalışma, öngörülen güneş aktivitesi ve ortalama yüzey alanı dikkate alındığında, HST’nin 2033’te Dünya’nın hissedilir atmosferine tekrar gireceğini ve enkaz izinin yer sınırı boyunca yaklaşık 350 km ile 800 km ortasında değişebileceğini göstermektedir.
ZAYİAT RAPORU ORTAYA ÇIKTI
Çalışmada, Hubble’ın tam olarak nerede atmosfere gireceğinin ve enkazın hangi noktaya düşeceğinin kesin olarak hesaplanmadığı belirtilirken, mümkün zayiat riskine dair iki farklı simülasyon üzerinden şu oranlar paylaşıldı:
- Hubble’ın geçtiği tüm eğim bölgesi için ortalama genel risk: 1’e 330
- Güney Pasifik’te en seyrek yerleşimli bölge için risk: 1’e 31.000
Bu bilgiler, mümkün bir düşüşün “tamamen zararsız olmayabileceğine” işaret ediyor.
HUBBLE’IN ÖLÇÜLERİ VE ÖZELLİKLERİ
Ölçüler
- Uzunluk: ~13,2 metre
- Çap (gövde): ~4,2 metre
- Kanat açıklığı: (güneş panelleriyle): ~yaklaşık 7,6 metre
- Ağırlık (kütle): ~11.110 kg (yaklaşık 11,1 ton)
Optik Sistem
- Teleskop tipi: Ritchey–Chrétien yansıtmalı
- Ana ayna çapı: 2,4 metre
- Odak uzaklığı: ~57,6 metre
- Odak oranı: f/24
Yörünge ve Hareket
- Yörünge çeşidi: Alçak Dünya Yörüngesi (LEO)
- Ortalama irtifa: ~540 km (zamanla değişebilir)
- Yörünge suratı: ~7,5 km/s (yaklaşık 27.000 km/saat)
- Dünya etrafında cins mühleti: ~95 dakika
Güç ve Enerji
- Güç kaynağı: Güneş panelleri
- Ortalama güç üretimi: ~2.8 kW (yaklaşık)
Performans / Müşahede Yeteneği
- Gözlem aralığı: Morötesi (UV) – görünür ışık – yakın kızılötesi (NIR)
- Çözünürlük (yaklaşık): ~0,05 yay-saniye (çok yüksek netlik)
Misyon Bilgisi
- Fırlatma: 24 Nisan 1990
- Ajans: NASA / ESA ortak projesi
- Görev mühleti: 1990’dan beri etkin (servis misyonlarıyla uzatıldı)
