Moldovalı milletvekili Cumhuriyet’e konuştu: Ateşkes, ihtiyaç duyulan bir sinyal

Rusya-Ukrayna savaşı, Moldova üzere küçük ve jeopolitik olarak hassas ülkeler üzerinde direkt askeri çatışmaya dönüşmese de, bölgesel istikrar, güvenlik algısı ve ekonomik istikrarlar üzerinde güçlü tesirler yaratmaya devam ediyor.

Moldova, Ukrayna’nın güney hudut komşusu olarak savaşın en yakın coğrafik tesirlerini hisseden ülkelerden biri. Rusya’nın askeri kapasitesinin bölgeye yakınlığı, Kişinev’de hem kamuoyu hem devlet kanadında güvenlik telaşlarını büyütüyor. Bu, Moldova’nın savunma ve dış siyaset önceliklerinin yine şekillenmesine yol açıyor.

Moldova’da hem Romence konuşan nüfus çoğunluğu hem de Rusça konuşan azınlık bulunuyor. Rusya-Ukrayna savaşı, bu etnik ve dilsel ayrışmalar üzerinden Kişinev’de iç siyasette baskı ögesi haline geliyor. Moskova cephesinin dikkatleri çekmeye çalıştığı alanlardan biri, Moldova’da “çatışmasız gerilim” yaratmak ve ülke siyasetini etkilemek.

Savaş, Moldova’nın Avrupa Birliği’ye üyelik maksadını daha güçlü hale getirdi. Kişinev idaresi, hem güvenlik hem ekonomik istikrar perspektifiyle AB entegrasyonunu 2030 gayesi olarak benimsedi. Moldova’nın bu yönelimi, savaşın tetiklediği güvenlik tasalarına karşı bir “stratejik siper” arayışı olarak okunuyor.

Savaşın devamı, Moldova iktisadı üzerinde baskı yaratıyor. Bölgesel ticaret kesintileri, güç güvenliği riskleri ve Ukrayna üzerinden transit yolların sekteye uğraması, Moldova’nın ekonomik esnekliğini zorlayan ögeler ortasında.

Savaşın uzun sürmesi, hem Moldovalı toplumda moral yorgunluk hem de göç baskısını artırıyor. Ukrayna’dan gelen mülteci akını ve savaşın yayılma riskine dair telaşlar, sivil toplumun algısında korku yaratıyor.

CUMHURİYET’E KONUŞTU: ATEŞKES İÇİN BİR TABAN OLUŞMADI

Rusya-Ukrayna savaşının bölgesel tesirleri ve muhtemel barış senaryoları, Avrupa güvenlik mimarisinden Türkiye-Moldova alakalarına uzanan geniş bir tartışma alanı yaratmayı sürdürüyor.

Moldova Parlamentosu Üyesi Olga Cebotari, savaşın sona ermesi halinde ortaya çıkabilecek yeni istikrarları, ABD ve Avrupa’daki siyasi gelişmelerin Ukrayna’ya takviyeye tesirini ve diplomasi arayışlarını Cumhuriyet’ten Caner Çiftçi’ye kıymetlendirdi.

Cebotari, savaşın bitmesinin “çok gereksinim duyulan bir sinyal” olacağını vurgularken, yeni bir Soğuk Savaş ihtimalinin ise “kaçınılmaz olmadığını” söyledi.

Cebotari’ye nazaran Rusya-Ukrayna savaşının sona ermesi, sırf iki ülke için değil, tüm bölge için rahatlatıcı bir dönüm noktası manasına gelebilir.

“Savaşın bitmesi olumlu ve çok muhtaçlık duyulan bir sinyal olur” diyen Cebotari, bu gelişmenin 2022’den bu yana önemli halde sekteye uğrayan ticaret ve ekonomik bağların kademeli olarak tekrar kurulmasına da yer hazırlayabileceğini belirtti.

Cebotari, barışın birebir vakitte pragmatik diyalog ve diplomasiye alan açacağını savunarak, “Eğer müzakereler adil ve kapsayıcı bir Avrupa güvenlik çerçevesine dayanırsa, yeni bir Soğuk Savaş beklemek için bir neden yok” değerlendirmesinde bulundu.

AVRUPA’DAKİ SEÇİMLER, UKRAYNA’YA TAKVİYESİ NASIL TESİRLER?

Ukrayna’ya askeri ve mali dayanağın geleceği, bilhassa ABD ve Avrupa’daki iç siyasi istikrarlar nedeniyle yakından izleniyor.

Cebotari, orta vadede daha temkinli ve koşullu bir yaklaşımın öne çıkabileceğini söyledi.

Cebotari, “ABD’de ve kimi Avrupa ülkelerinde bütçe kısıtları, kamuoyu baskısı ve seçim döngüleri giderek daha değerli bir rol oynayacak” diyerek, takviyenin süreceğini lakin harcama denetiminin daha fazla gündeme geleceğini lisana getirdi.

Bu süreçte Avrupa’nın rolünün daha görünür hale geleceğini tabir eden Cebotari, barış teşebbüslerine de açık olduklarını belirterek, “Barışı savunuyoruz ve Lider Trump’ın barış planı ruhuna uygun gerçekçi teşebbüsleri memnuniyetle karşılıyoruz” dedi.

“MÜZAKERELERİN DEVAMI MUVAFFAKİYET İÇİN BİR ANAHTAR”

Sahada çatışmalar devam ederken, masadaki diplomatik seçeneklerin ne kadar gerçekçi olduğu da tartışma konusu.

Cebotari, ateşkes ve resmi barış görüşmeleri için şimdi tam manasıyla birleşmiş bir taban bulunmadığını söyledi.

“Şu basamakta kapsamlı bir ateşkes ya da resmi barış görüşmeleri için tam konsolide bir temel yok” diyen Cebotari, buna karşın diyalogun sürdürülmesinin kritik olduğunu vurguladı.

Cebotari, “Müzakerelerin devam etmesi muvaffakiyet için anahtar. Hem Rusya hem Ukrayna, barışın savaştan daha âlâ olduğunu anlamalı. Zira savaşın uzaması yıkım, kayıp ve uzun vadeli ekonomik ziyan getiriyor” sözlerini kullandı.

TÜRKİYE, ABD VE ÇİN’İN ROLÜ

Cebotari, son periyotta Türkiye, ABD ve Çin üzere aktörlerin dengeleyici yahut kolaylaştırıcı rolünün daha görünür hale geldiğini söyledi.

ABD’nin sürecin merkezinde yer aldığını belirten Cebotari, Washington’un ortaklarıyla uyum içinde “pratik diplomatik adımlar” attığını kaydetti.

Trump’ın telaffuzlarının de süreci etkileyebileceğini belirten Cebotari, “Trump’la ilişkilendirilen retorik, algıları şekillendirebilir ve tansiyonu düşürmeye dönük tartışmaları hızlandırabilir” dedi. Lakin en son kararların Rusya ve Ukrayna’nın elinde olduğunu vurguladı.

Çin’in direkt arabuluculuk yapmadığını lakin siyasi tahlil şartlarının tartışıldığı memleketler arası yerde stratejik seviyede katkı sunduğunu belirten Cebotari, Türkiye’nin ise iki tarafla da kanalları açık tutarak insani ve ekonomik düzenlemelerde somut rol oynadığını tabir etti.

Cebotari, “Bu uğraşlar diplomasiyi canlı tutuyor ve kademeli tansiyonu azaltma yollarını açık bırakıyor” değerlendirmesini yaptı.

“UZLAŞMA KAPASİTESİ BELİRLEYİCİ OLACAK”

NATO-Rusya tansiyonu açısından önümüzdeki devrin nasıl şekilleneceğine ait soruya da cevap veren Cebotari, son aylarda artan diplomatik temasların barışçıl tahlil arayışının güçlendiğini gösterdiğini söyledi.

Buna karşın süratli bir tahlil ihtimalinin garanti olmadığını vurgulayan Cebotari, önümüzdeki 6-12 ayın seyrinin tarafların müzakere kapasitesine bağlı olacağını belirtti:

“Çatışmanın uzayıp uzamayacağı, tüm ilgili tarafların ortak tahlil arayışı ve Avrupa’da barış ve güvenlik için gerekli olduğunda uzlaşmaya hazır olup olmamasıyla direkt irtibatlı.”

TÜRKİYE MOLDOVA İLİŞKİLERİ

Cebotari, Türkiye ile Moldova bağlantılarının bugün prestijiyle “bölgesel ve pragmatik” bir çizgide ilerlediğini lakin vakit içinde stratejik derinlik kazanabilecek bir potansiyele sahip olduğunu söyledi.

“Ticaret, yatırım, eğitim, altyapı ve kalkınma projelerinde istikrarlı bir işbirliğimiz var. Mahallî topluluklara yönelik somut takviyeler de bu bağlantıyı güçlendiriyor” diyen Cebotari, Gagauz özerk bölgesinin bu bağlarda özel bir rol oynadığını vurguladı.

Cebotari, Moldova’daki Türkçe konuşan topluluk ile Türkiye’de yaşayan Moldovalıların da iki ülke münasebetlerine güçlü bir insani taban sunduğunu tabir ederek, “Türk yatırımını teşvik etmeye ve siyasi diyaloğu her seviyede güçlendirmeye odaklanırsak, bu iştirak pragmatizmin ötesine geçerek daha yapısal ve sürdürülebilir bir stratejik iştirake dönüşebilir” dedi.