Kalp-damar hastalıkları dünya genelinde en yaygın mevt nedenleri ortasında yer alırken, uzmanlar son devirde giderek daha fazla konuşulan bir kavrama dikkat çekiyor: “kalp yaşı”. Cleveland Clinic’ten kardiyoloji uzmanlarının da gündeme getirdiği bu yaklaşım, kişinin nüfus cüzdanındaki yaşından bağımsız olarak, kalbinin “gerçek risk düzeyini” daha anlaşılır hale getirmeyi amaçlıyor.
KALP YAŞI NEDİR?
Kalp yaşı; tansiyon, kolesterol, sigara kullanımı, diyabet ve hayat şekli üzere faktörlere nazaran hesaplanan bir gösterge olarak tanımlanıyor. Bu hesaplama sonucunda kişinin kalbi, kronolojik yaşından daha “genç” ya da daha “yaşlı” çıkabiliyor.
Örneğin 40 yaşındaki bir kişinin kalp yaşı 55 çıkarsa, bu durum uzmanlara nazaran kalp-damar sistemi açısından risklerin biriktiğine işaret ediyor. Bilakis, sağlıklı ömür alışkanlıklarına sahip bir kişinin kalp yaşı, yaşından daha düşük hesaplanabiliyor.
HANGİ FAKTÖRLER KALP YAŞINI YÜKSELTİYOR?
Kardiyoloji uzmanları, kalp yaşını yükselten en temel ögelerin birçoklarının önlenebilir olduğuna dikkat çekiyor. Risk artışında öne çıkan başlıklar şöyle sıralanıyor:
- Yüksek tansiyon
- Yüksek LDL (kötü kolesterol)
- Sigara kullanımı
- Diyabet ve insülin direnci
- Fazla kilo ve hareketsiz yaşam
- Uyku düzensizliği
- Yoğun stres
- Ailede erken yaşta kalp hastalığı öyküsü
Uzmanlar, bilhassa tansiyon ve kolesterol üzere bedellerin yıllarca denetim edilmemesinin, kalp yaşını bariz biçimde artırabildiğini vurguluyor.
“GENÇ YAŞTA KALP KRİZİ” RİSKİ NEDEN ARTIYOR?
Son yıllarda “genç yaşta kalp krizi” hadiselerinin daha sık gündeme gelmesi, kalp yaşı kavramını daha da kıymetli hale getiriyor. Uzmanlara nazaran bunun temel nedenleri ortasında sistemsiz beslenme, sigara ve elektronik sigara kullanımı, hareketsizlik, iş gerilimi ve uyku bozuklukları yer alıyor.
Kalp yaşı yüksek çıkan şahıslarda, kalp damarlarının “yaşıtlarına nazaran daha erken yıprandığı” değerlendirmesi yapılıyor.
KALP YAŞINIZI DÜŞÜRMEK MÜMKÜN MÜ?
Uzmanlar, kalp yaşının “kader” olmadığını belirtiyor. Risk faktörlerinin büyük kısmı hayat şekli değişiklikleriyle denetim altına alınabiliyor. Kalp sıhhatini korumak için öne çıkan teklifler şöyle:
- Haftada en az 150 dakika yürüyüş/egzersiz
- Tuz ve işlenmiş besin tüketimini azaltmak
- Sebze, lif ve sağlıklı yağ yüklü beslenmek
- Sigara ve tütün eserlerini bırakmak
- Düzenli uyku ve gerilim yönetimi
- Tansiyon, kolesterol ve kan şekerini nizamlı ölçtürmek
- Gerekli durumlarda doktor denetiminde ilaç tedavisi
Uzmanlar ayrıyeten, kalp yaşı kavramının “korkutmak için değil”, erken tedbir almak için bir ikaz sistemi olarak görülmesi gerektiğini vurguluyor.
KİMLER KALP YAŞI HESAPLAMASI YAPTIRMALI?
Kalp yaşı değerlendirmesi bilhassa şu kümelerde değer taşıyor:
- 35 yaş üstü bireyler
- Ailesinde kalp hastalığı hikayesi olanlar
- Tansiyon yahut kolesterol sorunu yaşayanlar
- Sigara kullananlar
- Diyabet/obezite riski taşıyanlar
- Masa başı çalışan ve hareketsiz hayat sürenler
Uzmanlar, “kendini güzel hissetmenin” her vakit “kalbin sağlıklı olduğu” manasına gelmeyebileceğine dikkat çekiyor.
KALP YAŞINIZ KAÇ?
Uzmanlara nazaran bu sorunun cevabı, sırf yaşınızla değil; günlük alışkanlıklarınızla, ölçülen değerlerinizle ve yıllar içinde biriken risklerle belirleniyor. Kalp yaşı, erken ihtar niteliği taşıyarak, kalp krizi ve inme üzere önemli risklerin önüne geçebilmek için değerli bir fırsat sunuyor.
KALP YAŞI NASIL HESAPLANIR?
Kalp yaşı; kişinin kronolojik yaşına ek olarak tansiyon, kolesterol kıymetleri, sigara kullanımı ve diyabet üzere temel risk faktörleri üzerinden hesaplanıyor. Bu bilgilerle kalp-damar hastalığına ait risk belirleniyor ve ortaya çıkan sonuç, “kalbinizin kaç yaşında üzere çalıştığını” gösteren bir kalp yaşı pahasına dönüştürülüyor.
