Z Kuşağının hafızası beklenenden kötü! Neden sadece kendi yaşıtlarımızı daha iyi tanıyoruz?
Eğer bir Z kuşağı temsilcisi sizinle tanışmasına karşın yüzünüzü hatırlamakta zorlanıyorsa, bunu şahsî algılamayın. Bilim dünyası, bu durumun gerisinde “Kendi Yaş Kümesi Yanlılığı” (Own-Age Bias) adı verilen bir fenomenin yattığını keşfetti. Exeter Üniversitesi psikologları tarafından yürütülen çalışma, insanların kendi yaşlarına yakın yüzleri tanımaya programlandığını, lakin bu durumun nesiller ortasında farklılık gösterdiğini gösteriyor.
GENÇLERİN GÖRSEL HAFIZASI KENDİ AKRANLARINA KİLİTLİ
Araştırma takımı, yaşları 19-30 ortasında değişen genç yetişkinler ile 69-80 yaş ortasındaki yaşlı iştirakçileri karşı karşıya getirdi. İştirakçilere evvel tanımadıkları bir dizi yüz gösterildi, akabinde bu yüzleri yeni görsellerle karışık bir küme içinden ayırt etmeleri istendi.
Sonuçlar hayli çarpıcıydı: Genç yetişkinler, kendi yaş kümesindeki bireyleri tanımada eksiksiz bir performans sergilerken, yaşlı yüzleri tanımada bariz bir başarısızlık gösterdi. Öte yandan, yaşlı iştirakçilerin hem gençleri hem de kendi yaşıtlarını tanımada eşit derecede başarılı olduğu saptandı.
ÖN YARGI DEĞİL TECRÜBE EKSİKLİĞİ
Araştırmanın müellifi Profesör Ciro Civile, bu farkın bir nesil çatışmasından yahut yaş ayrımcılığından değil, büsbütün “yaşanmış deneyimden” kaynaklandığını belirtiyor. Civile’e nazaran yaşlı bireyler, hayatlarının bir periyodunda genç oldukları için genç yüzleri işlemeyi zati öğrenmiş durumdalar. Yaşlandıkça bu yeteneklerine yaşlı yüzleri tanıma marifetini de ekliyorlar.
Ancak Z jenerasyonu şimdi yalnızca kendi akranlarıyla ağır toplumsal etkileşim içinde olduğu için, farklı yaş kümelerinin yüz sınırlarını kodlama konusunda beynini gereğince eğitmiş değil. Bilim insanları bu teoriyi kanıtlamak için görselleri karşıt çevirerek (baş aşağı) tekrar test ettiler. Beşerler karşıt yüzleri tanıma konusunda doğal bir tecrübeye sahip olmadıkları için, her iki kümenin da başarısı eşitlendi. Bu da gösteriyor ki, yüz tanıma yeteneği büsbütün maruz kalma ve pratikle ilgili bir “algısal uzmanlık” sorunu.
ADLİ DURUMLARDA KRİTİK EHEMMİYET TAŞIYOR
Bu bilimsel keşif yalnızca toplumsal bir değişiklik sunmakla kalmıyor, tıpkı vakitte isimli olaylarda hayati bir rol oynayabilir. Bilhassa görgü tanıklığı gerektiren durumlarda, şahidin yaşı ile şüphelinin yaşı ortasındaki farkın teşhis doğruluğunu direkt etkileyebileceği vurgulanıyor.
Profesör Civile, “Gençlerin yaşlı insanları tanımada yaşadığı zorluğu anlamak, bir kişinin yaşının şüpheliyi teşhis etme doğruluğunu etkileyebileceği görgü tanıklığı üzere durumlar için kritik kıymete sahiptir” ihtarında bulunuyor. Araştırma, özel eğitimlerin ve farklı yaş kümeleriyle kurulan toplumsal temasın, bu hafıza pürüzünü aşmada yardımcı olabileceğini öne sürerek sona eriyor.
