‘Zero’ içeceklerde gizli tehlike: Aspartam kalbi ve zihni kötü etkiliyor olabilir
Milyonlarca insanın “diyet” ve “şekersiz” diyerek tükettiği aspartam hakkında korkutan bilgiler gelmeye devam ediyor. Biomedicine & Pharmacotherapy dergisinde yayımlanan çalışmaya nazaran yasal sonların çok altında tüketilen tatlandırıcının bile kalp kasında kalınlaşmaya ve bilişsel gerilemeye yol açabileceğini kanıtladı. Uzmanlar, mevcut güvenlik hudutlarının hemen tekrar kıymetlendirilmesi gerektiğini savunuyor.
ASPARTAM EVRAKI AÇILDI: TANINAN TATLANDIRICI KALP VE BEYİN SIHHATİNİ TEHDİT EDİYOR MU?
Düşük kalorili olduğu için kilo denetimi ve kan şekeri takibi yapan bireylerin vazgeçilmezi olan yapay tatlandırıcılar, bilim dünyasının merceği altında. Biomedicine & Pharmacotherapy mecmuasında yayımlanan son çalışma, bilhassa aspartam kullanımının fare modelleri üzerinde kalp ve beyin işlevlerine önemli ziyanlar verdiğini ortaya koydu. Üstelik bu tesirler, beşerler için önerilen azamî günlük alım ölçüsünün yalnızca altıda biri oranında doz uygulandığında bile gözlemlendi.
KALP KASI KALINLAŞIYOR HAFIZA ZAYIFLIYOR
Irati Aiestaran-Zelaia liderliğindeki araştırma takımı, aspartamın beden üzerindeki tesirlerini çağdaş tıbbi görüntüleme prosedürleriyle inceledi. Bulgulara nazaran, aspartam verilen deneklerde beden yağı yaklaşık yüzde 20 oranında azalırken, bu olumlu üzere görünen tesirin bedeli ağır oldu. MRI ve histolojik tahliller, deneklerde hafif kardiyak hipertrofi (kalp kasının olağandışı kalınlaşması) geliştiğini saptadı.
Sadece kalp değil, bilişsel performans da bu süreçten nasibini aldı. Davranış testleri sonucunda, aspartama maruz kalan farelerin uzamsal farkındalık ve hafıza kapasitelerinde besbelli bir düşüş kaydedildi. Bu durum, tatlandırıcıların beyin işlevlerini yavaşlattığına dair kaygıları güçlendirdi.
ASPARTAM NEDİR VE NELERDE BULUNUR?
Normal şekerden (sakkaroz) yaklaşık 200 kat daha tatlı olan aspartam, en az kaloriyle ağır tat sağlaması nedeniyle besin sanayisinin en sevdiği içeriklerden biridir. Ekseriyetle “diyet”, “zero” yahut “şekersiz” etiketiyle satılan şu eserlerde yaygın olarak bulunur:
- Gazlı içecekler ve meyve suları,
- Süt eserleri ve diyet yoğurtlar,
- Sakızlar ve şekerlemeler,
- Kahvaltılık gevrekler,
- Bazı reçetesiz satılan ilaçlar.
Dünya Sıhhat Örgütü (WHO) şu an için günlük azamî alım hududunu kilogram başına 50 mg olarak belirlese de, yeni araştırmalar bu limitin inançlı olmayabileceğine işaret ediyor.
TEHLİKE YALNIZCA ASPARTAMLA HUDUTLU DEĞİL
Araştırma, başka tanınan tatlandırıcılar üzerindeki riskleri de tekrar gündeme getirdi. 2023 yılında yapılan bir NIH (Ulusal Sıhhat Enstitüleri) takviyeli çalışma, eritritol düzeyi yüksek olan şahısların kalp krizi, felç yahut mevt riskinin daha yüksek olduğunu göstermişti. Eritritolün kan pıhtılaşmasını artırdığı ve beyin damarlarında oksidatif gerilime yol açarak damar işlevlerini bozduğu tespit edilmişti.
Dahası, Eylül 2025’te Neurology mecmuasında yayımlanan ve 12.700 yetişkini sekiz yıl boyunca izleyen kapsamlı bir çalışma, 60 yaş altındaki bireylerde tatlandırıcı tüketiminin hafıza ve sözel akıcılık kaybını hızlandırdığını ortaya koydu.
